Archive for the ‘Utrecht’ Tag

TWIT #32

TWIT

Advertenties

Gefeliciteerd Utrechtenaren!

Sinds eergisteren is zij officieel in gebruik: de Universiteitsbibliotheek Binnenstad van de Universiteit Utrecht. Drie jaar geleden werd de nieuwe bibliotheek al deels in gebruik genomen als nieuwe locatie voor de bibliotheek Letteren, maar nu, na de inhuizing van de (voormalige) faculteitsbibliotheek Recht, Economie, Bestuur en Organisatie én de collecties Wijsbegeerte uit de UB Uithof, is de UB Binnenstad compleet en klaar. Dat is zondermeer een felicitatie aan onze Utrechtse collega’s waard die op een historische plek in de binnenstad een prachtige voorziening erbij hebben gekregen.

Ter gelegenheid van de officiële ingebruikname heeft Henryk Gajewski een twintig minuten durende film gemaakt over de ontwikkeling van dit meerjarige project. Neem de tijd om rustig naar deze film te kijken. Word jaloers en pak vervolgens de fiets/bus/trein/auto naar Utrecht om eens lekker rond te kijken aan de Drift.

Meer lezen? DUB Nieuws, HUMagazine en De Architect leveren de nodige achtergrondinformatie en foto’s, evenals uiteraard de website van de bibliotheek zelf.

Getal van het jaar 2010

In al het geweld van Man van het Jaar, Doelpunt van het Jaar, Woord van het Jaar en alle varianten daarop, valt mijn persoonlijke Getal van het Jaar 2010 natuurlijk nauwelijks op. Maar wat is dan dat Getal van dit Jaar?

                                                     99,2%

Het is een percentage dat herinneringen oproept aan verkiezingsuitslagen uit het voormalige Oostblok, waar de lokale communistische partij keer op keer met percentages rond de 99% de verkiezingen ‘won’. Dit percentage, 99,2%, komt echter uit de bibliotheekwereld. Ik kwam het tegen in een intern rapport van de UB Utrecht over hun project Efficiënt Collectioneren. In het kader van dat project is onder andere gekeken naar het al dan niet uitgeleend zijn in de afgelopen jaren van titels die door de UB Utrecht in 2003 zijn aangeschaft. En het resultaat? Maar liefst 99,2% van alle aangeschafte titels is in de afgelopen jaren minimaal één keer uitgeleend; een kwart zelfs meer dan tien keer!

Ik vind dat een fantastisch resultaat, en dat zeg ik zonder enige ironie. Ik zou willen dat wij bij de UB Amsterdam vergelijkbare resulaten zouden weten te boeken met onze aanschaf (helaas zijn door de recente overgang naar Aleph onze uitleengegevens van voor augustus 2009 niet langer beschikbaar). Het corrigeert het beeld dat soms opgeroepen wordt dat (veel?) titels die op de traditionele (nl. via selectie door informatiespecialisten) methode aangeschaft worden nooit van de plank komen.

Nu kun je natuurlijk de vraag stellen of één uitlening de aanschaf van een titel rechtvaardigt. Beter één uitlening dan geen uitlening is dan een wel erg kort-door-de-bocht antwoord. Aan de andere kant, veel nieuwerwetse Patron-Driven-Acquisition-methodes zijn gebaseerd op een klik van een gebruiker op een titel van een e-book. Mijns inziens nog geen garantie voor een beter resultaat (lees: een nog hoger percentage).

Weekoogst #29

Focus op data
Het beheer van onderzoeksdata wordt als een van de mogelijke, nieuwe taken van de universiteitsbibliotheek gezien. Data curation en data management staan volop in de belangstelling. SURF publiceerde deze week algemene richtlijnen voor het bewaren van onderzoeksdata, een korte checklist waar onderzoekers te rade kunnen gaan. De checklist maakt onderdeel uit van het SURFshare-programma en is tegelijkertijd met nog drie andere rapporten gepubliceerd. Een daarvan trok meteen mijn aandacht, data curation in de kunstgeschiedenis en mediastudies. Ik trof in de managementsamenvatting, vind ik althans, een wat curieuze passage aan: “Publicaties kunnen bijvoorbeeld worden verrijkt met databestanden, en in dat geval kan de wetenschappelijke tekst worden gezien als documentatie bij deze data.” Is dat niet een beetje de omgekeerde wereld?

Storm in glas water
Het was opeens hot news (inclusief de voorpagina van de NRC) afgelopen week: censuur door de gemeente Utrecht. Een masterscriptie zou op verzoek van de gemeente ontoegankelijk gemaakt zijn vanwege voor de gemeente onwelgevallige informatie. Niet alleen de gemeente Utrecht, maar ook de UB Utrecht, werd binnen de kortste keren aan de schandpaal genageld. Terwijl het uiteindelijk slechts bleek te gaan om een ten onrechte vrijgegeven versie waarin namen van personen en bedrijven niet waren geanonimiseerd. Dat verzuim is inmiddels goedgemaakt en op het interne communicatie-blog van de UB wordt teruggekeken hoe deze storm zo snel op kon steken. 

Must read
De waarheid moet gezegd worden en volgens Barbara Fister op de website van Library Journal levert dat verplichte leesvoer op: een nieuw onderzoek in het kader van het Project Information Literacy, een meerjarig onderzoeksproject van de University of Washington. In Truth Be Told wordt verslag gedaan van een onderzoek onder ruim 8.000 Amerikaanse studenten naar hun zoekstrategieën en de problemen die ze ervaren bij het doen van onderzoek. De onderzoekers kunnen daarbij voortbouwen op een soortgelijk onderzoek van een jaar geleden en dat levert opvallende resultaten op. Hieronder een tabel uit het onderzoek:

Ik denk dat we de trend bij Librarians liever de andere kant op zagen gaan. De post van Raymond Snijders deze week over disintermediation sluit hier goed bij aan.

Utrecht gevisiteerd

We hebben allemaal wel eens last van het ‘de eerste, de beste, de grootste’-syndroom. Deze keer vertoont de UB Utrecht een aantal herkenbare symptomen. De UB is gevisiteerd en de resultaten stemmen blijkbaar zeer tot tevredenheid. De UB “moet worden gerekend tot de beste bibliotheken van Nederland”. Wat betreft de beschikbaarheid van wetenschappelijke informatie wordt de bibliotheek “algemeen als koploper beschouwd”. Om haar ambities ook in financieel krappere tijden waar te kunnen maken adviseert de visitatiecommissie verdergaande samenwerking met andere Nederlandse bibliotheken en de UB Utrecht zou daarbij “als grootste universiteitsbibliotheek van Nederland het voortouw moeten nemen.” Werk aan de winkel dus voor de nieuwe bibliothecaris Anja Smit.

De visitatie heeft plaatsgevonden naar het voorbeeld van de huidige onderwijs- en onderzoeksvisitaties in het hoger onderwijs: eerst een zelfevaluatie van de bibliotheek inclusief bijbehorende documentatie en vervolgens een bezoek op locatie van de commissie. Volgens de nu gepubliceerde samenvatting van het visitatierapport is het oordeel van de commissie overwegend ‘zeer goed’ tot ‘goed’, met een enkele ‘voldoende’. De presentatie daarvan in twee tabellen roept wel de nodige vragen op. Zo wordt in de tabel Prestaties naar ambities en doelen het onderdeel ‘dienstverlening op maat leveren aan individuen en groepen’ met ‘zeer goed’ beoordeeld, terwijl in de tabel Prestaties volgens doelgroepen het onderdeel ‘ontwikkeling individuele bibliotheek (Personal Library, VKC’s) geen score heeft gekregen omdat dit onderdeel nog te kort ontwikkeld is om te evalueren.

Zo roept de gepubliceerde samenvatting meer vragen op en verwondert het eigenlijk niet dat het onderdeel ‘Communicatie’ met – slechts? –  een voldoende wordt beoordeeld. Als je dan de grootste, de beste en de koploper meent te zijn, publiceer dan gewoon dat hele rapport, inclusief de samenstelling van de visitatiecommissie. Er is toch niets om je over te schamen? De rapporten van de onderwijs- en onderzoeksvisitaties komen tenslotte ook, wel overigens vaak met een onaanvaardbare vertraging, op de website van de QANU.

Partners in crime

Ik mag graag een beetje rondsurfen op de sites van collega-universiteitsbibliotheken. Niet alleen om de kunst af te kijken, maar ook gewoon om zicht te houden op waar zij mij bezig zijn en welke keuzes zij maken. Zo belandde ik nu, zoals altijd via de nodige omzwervingen, bij het nieuwe beleidsplan voor de komende jaren van de UB Utrecht.

De titel, Partner in Science, is weinig verrassend. In bijna alle beleidsplannen van UBs van de afgelopen jaren vormt dat partnerschap de kapstok voor de visie op de eigen toekomst. En die visie is in Utrecht de komende jaren behoorlijk ambitieus en gericht op het uitbouwen van Utrechts positie als “één van de modernste en meest innovatieve bibliotheken van Europa.” In fysieke zin moet dat gebeuren door de realisatie van de UB Binnenstad uiterlijk 2011. In deze, aan de UB Uithof gelijkwaardige bibliotheek, zullen vanaf komende zomer eerst Letteren en vervolgens Rechten, Godgeleerdheid en Wijsbegeerte samengebracht worden. Digitaal wordt de lat nog wat hoger gelegd: “Voor de universitaire wereld voldoet Google niet. Deze zoekmachine is onvoldoende selectief of duurzaam en de informatie is niet gecertificeerd. Het Utrechtse antwoord is het gebruiksvriendelijke Omega.” De functionaliteit van Omega zal de komende jaren verder verbeterd worden. Klantgerichtheid is daarbij het uitgangspunt, want “Er kan geen sprake zijn van one size fits all. Diensten komen tot stand in interactie met de klant en worden op maat geleverd, zowel aan groepen als aan individuen.” Van de persoonlijke bibliotheek voor de individuele student of docent tot de Virtuele KennisCentra voor specifieke groepen gebruikers.

Klantgerichtheid en flexibiliteit zijn niet alleen de kernthema’s bij het verder ontwikkelen van de bibliothecaire diensten, zij zijn ook twee van de vier kerncompetenties die de UBU voor al haar personeel heeft geformuleerd. Samenwerken en optreden zijn de andere twee. Een groep medewerkers wordt er in Partner in Science apart uitgelicht (overigens ook in ons eigen beleidsplan Ex Libris): de vak- en informatiespecialisten.

Vak- en informatiespecialisten dienen van vele markten thuis te zijn om hun rol van intermediair tussen de gebruikers en hun informatiebronnen en -systemen goed te kunnen vervullen. Het doel is immers de kennisontwikkeling van onderzoekers, docenten en studenten en hun samenwerkingspartners te faciliteren. Deze taak omvat alle aspecten van het ontwerp tot en met de invoering van Virtuele KennisCentra. Actuele kennis van en ervaring met onderzoek- en onderwijsmethoden is hierbij een vereiste.

Om de vak- en informatiespecialisten beter te ondersteunen bij hun veranderende functie past de UBU het functieprofiel aan, wordt scholing op maat aangeboden en kijkt de UBU waar medewerkers ingezet kunnen worden bij projecten. Uiteraard is ook een taakvermindering op traditionele werkterreinen noodzakelijk. Het gevolg van deze stappen zal zijn dat de carrièreperspectieven voor deze medewerkers verbeteren.

Mooi plan.

24/7

De Universiteit Utrecht meldt middels een nieuwsbericht in april te gaan experimenteren met nachtopenstelling van de universiteitsbibliotheek in De Uithof. Bij nadere lezing blijkt het te gaan om verlenging van de reguliere avondopenstelling van (nu) half elf naar twee of drie uur ’s nachts. Het experiment zal plaatsvinden tijdens de tentamenperiode voor een aantal dagen per week. Redenen: juist in tentamenperiodes is er behoefte aan studieplekken met een computeraansluiting om te studeren en, uiteraard, Amerikaanse universiteitsbibliotheken zijn toch ook 24 uur per etmaal open.

Dat laatste neem ik graag met een korrel zout. Ook in de Amerikaanse bibliotheekwereld groeien de bomen niet meer tot in de hemel (integendeel) en is die 24/7 openstelling van de fysieke locaties vaak voorbehouden aan een enkele bibliotheek op een campus. We hebben het er hier in Amsterdam soms ook wel eens over, maar afgezien van de kosten is dan toch ook altijd de vraag hoe groot de behoefte daadwerkelijk is. De UB sluit nu om kwart voor twaalf  ’s avonds en dan is de grote druk er echt wel van af. En dan hebben we het over een voorziening met het uitgaansleven van Amsterdam letterlijk om de hoek. Ik denk dan ook dat het experiment in Utrecht een grotere kans van slagen zal hebben als meteen op de locatie UB-Binnenstad wordt ingezet. De gouden combinatie ‘eerst inspanning, daarna ontspanning’ lijkt eerder daar dan op de Uithof te realiseren.

Jaloers!

Inmiddels zijn we in Amsterdam al zo’n 15 jaar aan het brainstormen, vergaderen en plannen maken over/voor een nieuwe Universiteitsbibliotheek annex faculteitsbibliotheek Geesteswetenschappen op het Binnengasthuisterrein. En er worden steeds kleine stapjes in de goede richting gezet, zoals nu weer het verder wat ondoorzichtige bericht dat er op 24 september a.s. ten behoeve van de nieuwbouw op verschillende plekken op het BG-terrein en de Vendelstraat proefboringen verricht zullen worden. Wat hopen ze te vinden? Olie, rioolslib of potscherven?

In Utrecht is men inmiddels veel verder, en dat maakt mij een beetje jaloers. Daar vordert de renovatie van een flink aantal panden voor de herhuisvesting van de Letteren Bibliotheek van de Universiteit Utrecht gestaag. Opvallend genoeg (het is mij althans niet eerder opgevallen) wordt er nu in de berichtgeving gesproken over de ‘UB binnenstad’. Heeft dat laatste wellicht te maken met het feit dat in Utrecht alle faculteitsbibliotheken ondertussen in die ene bibliotheekorganisatie zijn ondergebracht die elders ook zo nadrukkelijk wordt nagestreefd? En die andere UB in de Uithof toch niet het echte kloppend hart van de Utrechtse universiteit is?