Archive for the ‘licenties’ Tag

Charleston dag #3: Elsevier, ’t kan verkeren

Wie herinnert het zich eigenlijk nog? De opwinding begin dit jaar over het The Cost of Knowledge initiatief? Het aantal ondertekenaars is inmiddels opgelopen naar bijna 13.000, maar wie heeft het eigenlijk nog over Elsevier, de hoofdschuldige in het drama? Vandaag stond Elsevier in ieder geval geheel niet in een kwaad daglicht. In de openingspresentatie van de dag ging het over de licentieverplichtingen die in het afgelopen decennium afgesloten zijn tussen uitgevers en bibliotheken over de toegang tot digitale informatie. Op basis van een corpus van 224 licenties die in de periode 2000-2009 zijn afgesloten en beoordeeld zijn op de clausules betreffende post-cancellation access, interbibliothecair leenverkeer-regelingen en delen van artikelen met collega’s. En raadt eens? Van alle betrokken uitgeverijen (alle grote commerciële maar ook een aantal belangrijke niet-commerciële als Cambridge University Press en de American Chemical Society) blijkt Elsevier de ‘beste’ voorwaarden in zijn licenties opgenomen te hebben, ‘beste’ gedefinieerd als de voorwaarden die het meest tegemoet komen aan de modellicenties van de bibliotheken of hun consortia zelf! Dat zal in de directiekamers van Elsevier tot enige vrolijkheid aanleiding gegeven hebben. Alle details overigens over dit onderzoek zijn terug te vinden in deze voorpublicatie in College & Research Libraries. De auteurs benadrukten met enige hardnekkigheid de gedateerdheid van hun data (licenties uit de periode 2000-2009). In de tussenliggende jaren is er het nodige, volgens hen, nog verder ten goede gekeerd. Maar dat vereist (zoals al te raden viel) aanvullend onderzoek. 😉

En alsof de dag al niet mooi genoeg begonnen was, speelde Elsevier ook een constructieve rol in een van de middagsessies over … altmetrics. Meestentijds instemmend begeleid door de oprichter van PeerJ bepleitte de vertegenwoordiger van Elsevier het belang van deze nieuwe methoden om het belang van onderzoek en publicaties te bepalen. Het was noodzakelijk “to break out of the Impact Factor trap” (dag Thomson Reuters) en het was te gevaarlijk om het kwaliteitsoordeel over te laten aan bedrijven waarvan we niet wisten hoe ze hun data bewerken en ordenen (dag Google). Er was dit keer niemand die in de zaal opstond om de praktijken van Elsevier zelf nog eens aan de kaak te stellen. ’t Kan verkeren.

Die laatste sessie was overigens exemplarisch voor de bredere scope die de Charleston Conference inmiddels gekregen heeft. Men afficheert zich nog steeds met Issues in Book and Serial Acquisition, maar het palet aan onderwerpen is veel breder geworden. En dus stond er ook een sessie op het programma over research data management, nog zo’n topic dat de bibliotheekwereld momenteel in haar greep heeft. Collega’s uit de bibliotheken van North Carolina State University en de University of North Carolina at Chapel Hill presenteerden hun ervaringen tot nu toe met data storage en data management plans. In de VS zijn de voorwaarden die de National Science Foundation in 2010 aan onderzoekssubsidies heeft verbonden de belangrijkste drijfveer geweest achter deze activiteiten. Men is iets verder in de VS, maar nog niet veel verder dan in Nederland. De uitdagingen waar men tegenaan loopt zijn in essentie niet anders dan de onze:

  • reliance on campus-IT
  • coordination on campus among different constituents is crucial
  • institutional incentives are minimal
  • funding?
  • policies for stewardship, ownership and responsibilities are wanting
  • staff capacity is often lacking
  • domain-specific data management & metadata expertise is slowly evolving
  • library repository expectations are high
  • measuring success is still not possible.

Met de typisch Amerikaanse opgewektheid werd geconstateerd dat het eigenlijk nog een ‘huge mess’ was, maar daar gaan we iets aan doen. En ook dat wordt met dezelfde opgewektheid én overtuiging verkondigd.

Advertenties

Weekoogst #1

Als ik toch eens voldoende tijd had… Dan zou het bloggen niet beperkt blijven tot gemiddeld twee à drie posts per week, maar zou dat gemiddelde aanzienlijk hoger liggen. Want er gebeurt zo ontzettend veel in onze directe omgeving (die ik voor mezelf maar even definieer als de wereld van het hoger onderwijs en de plaats van de wetenschappelijke bibliotheken daarin) dat ik dagelijks meerdere keren denk ‘hé, hier zou ik even snel iets mee moeten doen’. Maar ja, ik verkeer niet in dezelfde positie als Edwin Mijnsbergen die van zijn baas structureel acht uur per week in z’n werktijd aan ZB Digitaal mag besteden (en desondanks nog steeds het grootste gedeelte in zijn eigen tijd doet). Mijn baas ziet me al aankomen…

Dus wil ik maar iets nieuws gaan proberen, zonder daarmee overigens vernieuwend te zijn. Ik ga wekelijks de zaken opsparen die me opgevallen en/of bijgebleven zijn en daarvan doe ik aan het eind van de week kort verslag: Berts weekoogst! Of het gaat werken? Ik weet het niet. Ga ik het volhouden? Ook dat weet ik niet. Maar hier toch maar vast mijn eerste oogst van de afgelopen (vakantie-)week.

E-readers in de collegezaal
Princeton University heeft onderzoek gedaan naar de toepassingsmogelijkheden van e-readers, met name van de Amazon Kindle DX. Een klein onderzoek (bij 3 onderwijsmodules, totaal aantal deelnemende studenten was 51), maar daarom niet minder bruikbaar. Belangrijkste ervaringen van deze pilot zijn: “The goal of printing less in the pilot courses was achieved: pilot participants printed just over half the amount of sheets than control groups who did not use e-readers. The classroom experience was somewhat worsened by using e-readers, as study and reference habits of a lifetime were challenged by device limitations. This pilot suggests that future e-book manufacturers may wish to pay more attention to annotation tools, pagination, content organization, and in achieving a more natural “paper-like” user experience. In summary, although most users of the Kindle DX were very pleased with their “reading” experiences with the Kindle, they felt that the “writing” tools fell short of expectations, and prevented them from doing things easily accomplished with paper.”

Academia blijft flink aan de prijs
In toenemende mate wordt (gedigitaliseerd) beeldmateriaal gebruikt voor onderwijs en onderzoek. Het hoger onderwijs in Nederland kan daarvoor o.a. een beroep doen op Academia, een speciaal voor dat hoger onderwijs samengestelde – en dagelijks uitgebreide – collectie beeldmateriaal van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Academia is niet gratis en de hoger onderwijs-instellingen werden dan ook vlak voor de Kerst onaangenaam verrast door de nieuwe licentievoorwaarden voor Academia voor de jaren 2010-2012. Belangrijkste steen des aanstoots: een prijsverhoging in drie jaar met 50%. Er kwam een brede protestbeweging tot stand, hetgeen nu geleid heeft tot een nieuw aanbod van de kant van het NIBG. De prijsverhoging blijft nu in de komende drie jaar ‘beperkt’ tot 25%. Het NIBG noemt deze nieuwe prijsverhoging in haar eigen nieuwsbrief (februari 2010; nog niet online beschikbaar) een tariefstijging met “een klein percentage”. Daar wordt echter in den lande nog steeds anders over gedacht. Ondertussen is het NIBG wel met een klein publiciteitsoffensief begonnen om de naam die Academia heeft in het hoger onderwijs te verbeteren.

Internet in 2020
Zelf willen we met de UBA zo’n 15 jaar vooruit gaan kijken in deze maand, Pew Internet deed dat recent zo’n 10 jaar. In The Future of the Internet IV wordt op basis van de respons van ca. 900 Internet experts en stakeholders een blik op de wereld in 2020 geworpen. Vijf vragen staan centraal:

  • Will Google make us stupid?
  • Will the internet enhance or detract from reading, writing, and rendering of knowledge?
  • Is the next wave of innovation in technology, gadgets, and applications pretty clear now, or will the most interesting developments between now and 2020 come “out of the blue”?
  • Will the end-to-end principle of the internet still prevail in 10 years, or will there be more control of access to information?
  • Will it be possible to be anonymous online or not by the end of the decade?
  • Dit is het vierde toekomstgerichte onderzoek van Pew Internet. Aflevering 1 verscheen in 2005.

    Bazenbargoens
    Bazenbargoens is een boekje van Paul Verburgt waarin het taalgebruik van ‘bazen’ onder de loep en op de hak genomen wordt. Verhullend taalgebruik is aan de orde van de dag. Variërend van ‘Hoe vind je zelf dat het gaat?’ (bedoeld wordt: Ik vind niet dat het lekker loopt) tot ‘Meer salaris? Je hebt toch leuk werk!’ (bedoeld wordt: Daar komt niets van in). Ik voeg er graag zelf eentje aan toe:

    We moeten hier geheel transparant in zijn (bedoeld wordt: Dat gaat je geen donder aan)

    Voor andere voorbeelden: het Meldpunt Bazenbargoens.

    Bobo’s in de kou

    Het was fris gisteren in Utrecht. Een mooie locatie om een symposium te organiseren, museum & sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht, maar iets te klein voor het aantal aanwezige openbare- en universiteitsbibliotheek-bobo’s én blijkbaar niet ingesteld op toch al lang niet meer Siberische temperaturen. Ondanks allerlei warmte (en veel lawaai) producerende apparaten bleek het niet mogelijk de gevoelstemperatuur op het Terreplein op een aangenaam en aanvaardbaar niveau te krijgen.

    Wat stond er op het programma? Onder regie van de stuurgroep van het Consortium Gemeenschappelijke Informatie Infrastructuur en SURF zaten vertegenwoordigers van de OBs en de WBs bijelkaar om over de toekomstige, zo mogelijk gezamenlijke, informatie-infrastructuur van Nederland te spreken. Kort door de bocht geformuleerd vormen één catalogus voor al het bezit van de Nederlandse bibliotheken en nationale licenties voor digitale informatie (waardoor alle Nederlanders toegang krijgen tot al deze informatie) de twee belangrijkste aandachtspunten. De openbare bibliotheken weten zich daarbij in financiële zin in de rug gesteund door het ministerie van OCW dat recent 20 miljoen € beschikbaar heeft gesteld voor landelijke bibliotheekinnovatie.

    ’s Ochtends werden er door vertegenwoordigers van de Projectgroep Bibliotheekinnovatie (Wilfred Hoffman), UKB (Marc van den Berg), Brandon Badger (Google Book Search) en Erik van Lubeek (OCLC) fraaie vergezichten geschilderd van wat er in de nabije toekomst met of zonder onderlinge samenwerking is te realiseren; ’s middags konden de deelnemers aan het symposium in drie groepen aan de hand van stellingen hun eigen positie bepalen. Probleem bij een aantal stellingen was dat ze uit zoveel facetten waren samengesteld dat het moeilijk was de stelling in z’n geheel te onderschrijven of juist te verwerpen. De programmacommissie had dat echter bewust gedaan om de discussie niet in een simpel voor/tegen te laten verzanden, maar een echte discussie op gang te brengen. Daarvoor was echter niet heel veel tijd beschikbaar.

    Dingen samen doen? Ja, daar was iedereen het (uiteraard zou ik bijna zeggen) wel over eens. Maar over de wijze waarop liepen de meningen vaak toch al weer snel uiteen. Één landelijke catalogus kon in ieder geval op brede steun rekenen (evenals het zoveel als mogelijk aansluiten bij internationale standaarden), maar het idee om naast de huidige NCC een nieuwe Nederlandse Bibliotheek Catalogus op poten te gaan zetten, zoals de OBs willen, kon weer op weinig steun rekenen uit de hoek van de WBs. Het is nu aan Bas Savenije, voorzitter van de Stuurgroep GII én directeur van de KB, om een visiedocument op papier te zetten waarin alle betrokkenen zich kunnen vinden. Hij geeft zichzelf daarvoor een paar maanden.

    SURFdiensten Licentiedag

    Vandaag de hele dag naar Utrecht geweest voor de jaarlijkse contactdag van de zgn. licentiecontactpersonen (LCPs) van SURFdiensten. De LCPs zijn de eerste aanspreekpunten voor de mensen van het Licentiebureau van SURFdiensten die namens UKB licenties onderhandelen met aanbieders van digitale content. Marcel Ottenbros is LCP voor de UB Amsterdam en ik ging met hem mee vanwege het vaste agendapunt Elektronische bestanden op de CFB-agenda. In het CFB-overleg wordt ondermeer besloten over de besteding van het EB-budget en een aanzienlijk deel van die bestedingen vloeit voort uit de activiteiten van het Licentiebureau.

    Van bijna alle UBs waren één of twee vertegenwoordigers aanwezig en daarnaast was het Licentiebureau zelf ook op volle sterkte present in de personen van John Janssen, Els van Adrichem, Pim Slot en onze eigen Nol. Gemiddeld één dagdeel per week zet hij zijn SURF-pet op en onderhandelt dan licenties die hij vervolgens met zijn UBA-pet op moet accepteren, of niet. Daarbij wordt hij op zijn vingers gekeken door de werkgroep Licenties van UKB, samengesteld uit een aantal van zijn directe collega-universiteitsbibliothecarissen. Potentieel een bron van conflicten en belangentegenstellingen, maar in de praktijk blijkt het allemaal heel redelijk te functioneren.

    De dag zelf was vooral informatief, zeker voor iemand zoals ik die tot nu toe vooral als ‘consument’ van aangeboden licenties heeft gefunctioneerd. Dit leverde een blik achter de schermen van dat aanbod en dan vooral van de problemen waar al die beheerders van die licenties (zeg maar de ‘Marcel Ottenbrossen’ van alle UBs) in de dagelijkse praktijk mee te worstelen hebben. Niet benijdenswaardig gelet op de wijze waarop met name de grote commerciële uitgeverijen met titel- en abonnementsbestanden blijken om te gaan. Eigenlijk onbegrijpelijk gelet om de bedragen waarom het gaat.

    Nieuw aanbod was er ook. Swets presenteerde het product ALJC, de ALPSP Learned Journals Collection, ruim 700 elektronische tijdschriften van kleinere wetenschappelijke uitgeverijen die nu via één platform worden aangeboden. Moeten we zeer zeker naar gaan kijken, al is er overlap met het aanbod zoals we dat nu al hebben. Alle tijdschriften van Brill zitten bijvoorbeeld in het pakket. Aantrekkelijkste onderdeel van het aanbod vormen de tijdschriften van Walter de Gruyter; daar kunnen we met name de geesteswetenschappers een plezier mee doen. Maar er zal eerst een goede analyse gemaakt moeten worden van het totale aanbod, want goedkoop is het niet. Daarnaast is er nog de mogelijkheid van een flinke korting via de Knowledge Exchange, het samenwerkingsverband van SURF met de Britse JISC, de Duitse DFG en de Deense DEFF. Kortom, werk aan de winkel.