Archief voor de ‘Leiden’ Tag

Weekendvitaminen #51

Op het nachtkastje

Beeld van de week

MOOC

Ook de Nederlandse universiteiten storten zich op de MOOCs, de Massive Open Online Courses. Gisteren stond de Leidse Universiteit uitgebreid in de pers met de meer dan 10.000 deelnemers die zich inmiddels aangemeld hebben voor de online cursus The Law of the European Union.  Vandaag maakt de UvA trots bekend dat over een paar weken de eerste MOOC Communication Science ter wereld van start gaat. De inschrijving is geopend…

Week(end)vitaminen #15

Op het nachtkastje

Beeld van de week

Op deze kaart zijn de locaties te zien waar op dit moment een Espresso Book Machine beschikbaar is, in een bibliotheek of in een boekhandel. In Latijns-Amerika moet de eerste nog aangeschaft worden (Brazilië?); in Australië, Azië, Afrika en Europa zijn er in de afgelopen jaren enkele geplaatst (waarvan twee in Nederland, in Amsterdam en Den Haag), maar de EBM is vooralsnog vooral een Noord-Amerikaans ding. En daarmee, hoe tegenstrijdig dat misschien ook klinkt, ook een goede indicator van de voortschrijdende digitalisering en de groei van de markt voor e-books.

Beeld van de komende week

UB-folklore

Ik kan me niet herinneren dat in de afgelopen jaren hier zoveel aandacht aan is besteed, maar nu werd ik binnen een week twee keer geattendeerd op iets wat ik, ongetwijfeld ten onrechte, maar aanduid als UB-folklore. Zowel in Leiden als in Groningen werd namelijk door het plaatselijke corps de nieuwe corps-almanak voor 2012 aangeboden aan de bibliothecaris van de universiteit. Blijkbaar is dat een diepgewortelde traditie.

Zo ging het in Leiden

en zo in Groningen

Marjolein Nieboer temidden van de Almanakcommissie van Vindicat

In het Leidse bericht wordt gemeld dat na de overhandiging van de nieuwe almanak het gezelschap zich naar het magazijn begaf om het nieuwe exemplaar naast alle eerdere almanakken (sinds 1815) te plaatsen. Ik ben benieuwd hoe ze dat over enkele jaren met de elektronische versie zullen gaan doen. ;-)

Geen weekoogst … maar wat dan wel?

Nooit oude schoenen weggooien voordat je een paar nieuwe hebt. En dat heb ik natuurlijk nu juist wel gedaan door twee weken geleden abrupt met Weekoogst te stoppen. Er zou iets voor in de plaats komen, schreef ik toen, maar daar ben ik nog niet 100% uit. ‘t Is ook wel eens goed even een pas op de plaats te maken en je af te vragen: waarom deed ik dit ook al weer? Dat is natuurlijk in Weekoogst #1 terug te lezen, maar in een recente post werd dat nog veel mooier omschreven:

  • to inspire (met nieuwe inzichten en onverwachte mogelijkheden)
  • to inform (over actuele ontwikkelingen en discussies)
  • to educate (nou ja, vooruit, een beetje dan)
  • to challenge (tot nadenken over ons vak en onze rol)

Gecombineerd komt het daar wel op neer, en dat ga ik nu (ook) weer wekelijks proberen te doen met een commentaar-arme selectie van belangrijke, opvallende of anderszins vermeldenswaardige zaken. Diegenen die me op Twitter volgen zullen daar wellicht bekende dingen gaan tegenkomen. Als dat zo is, dan kunnen ze het betreffende rapport, website, blogpost maar beter echt gaan lezen. ;-)
Kortom, Weekoogst is dood; leve Weekendvitaminen!

Maar wordt dat niet een beetje saai, zo’n commentaar-arme selectie? Misschien. Ik heb me in ieder geval voorgenomen de wekelijkse selectie af te sluiten met een beeld dat me de afgelopen week is bijgebleven en daar wat uitgebreider stil bij te staan. Meteen ook maar een voorbeeld:

Vanmiddag werd ik via NEDBIB geattendeerd op twee nieuwe open access tijdschriften die door Leiden University Press in samenwerking met ons ‘eigen’ DPC (en met steun van NWO) worden uitgegeven. Ik bekeek de site van het Journal of Sonic Studies en kreeg bij de keuze Index by Author o.m. het volgende te zien:

Misschien ligt het aan mijn pc (Dell), of aan m’n laptop (Lenovo), of aan m’n browser (I confess: IE), maar de keuze van achtergrond en belettering leidt tot een resultaat dat wel heel ver af staat van wat tegenwoordig de norm is. Da’s toch jammer, zo’n valse start van zo’n nieuw tijdschrift.

Ook bewaren is samenwerken

Vandaag de hele dag in Leiden voor overleg met landelijke collega’s in de UKB-werkgroep Collectiemanagement. Kennisdeling is een belangrijke doelstelling van deze werkgroep en vanuit Leiden werden vandaag de implementatie van Primo als hun nieuwe discovery & delivery tool en de keuze voor de Library of Congress Classification als nieuwe plaatsingssysteem voor de open opgestelde collectie in de Leidse UB toegelicht. Aangezien beide onderwerpen op dit moment ook in Amsterdam ter hand worden genomen en er de nodige afstemming plaatsvindt met Leiden, leverde dit voor mij niet al te veel nieuwe gezichtspunten op maar voor onze collega’s uit andere UBs des te meer. Zo installeren we beide op dit moment Primo, maar blijken wij (en ook anderen die daarmee bezig zijn – geweest -  zoals Wageningen en de VU) soms toch heel verschillende keuzes te maken. Voor die instellingen die nog niet zo ver zijn, levert dat interessante input voor hun eigen keuzetraject.

Het is echter niet alleen maar kennisdeling, er wordt soms ook ‘echte’ besluiten voorbereid voor UKB. Deze keer konden we tevreden vaststellen dat onze voorstellen t.a.v. het bewaarbeleid voor monografieën (‘boeken’) door UKB zijn aanvaard. Dat is een belangrijke mijlpaal. Vijf jaar geleden zijn de bewaarregels t.a.v. gedrukte tijdschriften vastgesteld: de UKB-bibliotheken hebben toen afgesproken gezamenlijk minimaal één gedrukte reeks van elk tijdschrift te behouden voor de Wetenschappelijke Collectie Nederland. Daarvoor zijn bewaarafspraken per wetenschappelijke discipline afgesproken, waardoor de ‘bewaarlast’ over alle UKB-bibliotheken is verdeeld. Voor gedrukte boeken is nu de afspraak gemaakt dat er van ieder gedrukt boek minimaal twee exemplaren (op twee verschillende locaties) bewaard moeten worden voor de WCN. Zolang er ergens bij de UKB-bibliotheken nog twee exemplaren aanwezig zijn, kunnen de andere bibliotheken hun exemplaar van die titel uit hun collectie verwijderen, als zij daar reden toe zien. Dat laatste is niet zonder belang: het gaat niet om een ‘opdracht’ van UKB om nu op te gaan ruimen, het gaat alleen om een stelsel van afspraken dat toegepast moet worden op het moment dat een bibliotheek in haar collectie materiaal wil gaan afstoten (deselecteren in het jargon). Daarmee is een gemeenschappelijke basis gecreëerd voor het bewaarbeleid van individuele instellingen, en dat is winst. De nieuwe afspraken komen binnenkort op de UKB-website beschikbaar.

Weekoogst #26

Nu echt: Open Access Week
Na Nederland volgt deze week de echte wereldwijde Open Access Week. Afgelopen week is in bijna alle Nederlandse universiteitssteden aandacht gevraagd voor Open Access, met als landelijk hoogtepunt het OA-symposium in Utrecht. De voorzitter van NWO, Jos Engelen, stelde daar nog eens € 1 miljoen extra beschikbaar voor het opzetten van open access tijdschriften, naast het extra bedrag dat al beschikbaar was gemaakt voor de OA-tijdschriften in de geesteswetenschappen. Gaan ook hier straks weer de bèta’s en medicijnmannen en -vrouwen mee aan de haal?

Publiek domein
Bij alle grote digitaliseringsprojecten komt elke keer de problematiek van wat wel/niet tot het publieke domein behoort keihard om de hoek kijken. Bij Google Books levert dat in een groot aantal gevallen slechts de ‘snippet view’ op (drieregelige fragmenten), van het materiaal dat de HathiTrust inmiddels gearchiveerd heeft is ook maar 20% vrij voor iedereen toegankelijk en nu is ook voor het Europese domein de omvang van dat publieke gedeelte berekend, overigens niet alleen voor boeken maar ook voor andere media. Ook dat komt neer op maximaal zo’n 20% van het totale aanbod. Hetgeen nog maar eens het belang van een goede regeling voor al dat andere materiaal benadrukt; zonder een dergelijke regeling blijven al die prachtige digitaliseringsprojecten ons maar een zeer beperkt zicht bieden op het totale corpus aan tekst- en beeldmateriaal.

LibraryThing voor UBs
In navolging van de UB Utrecht heeft de Leidse universiteitsbibliotheek in haar catalogus een koppeling aangebracht met LibraryThing. Bij boeken die ook in LibraryThing zijn terug te vinden, worden als een apart onderdeel van de beschrijving de meegegeven tags en verwijzingen naar ander, relevant materiaal weergegeven. De informatie zit wat verstopt en het zou mij niet verbazen als enige twijfel of dit nu echt een extraatje is waar de Leidse studenten en medewerkers op zitten te wachten daaraan ten grondslag ligt. De bescheiden wijze waarop het nieuws wereldkundig is gemaakt wijst ook in dezelfde richting. Ik ben benieuwd of onderzoek onder de Leidse populatie (en de Utrechtse eigenlijk ook) iets over nut en noodzaak van deze additionele informatie in een academische setting kunnen vertellen. Iemand bekend met literatuur op dit terrein?

ICOLC in Amsterdam
Twee weken geleden kwam de International Coalition of Library Consortia (ICOLC) voor haar jaarlijkse Europese conferentie in Amsterdam bijeen. SURFdiensten nam een belangrijk deel van de organisatie van de conferentie op zich. In haar laatste nieuwsbrief meldt SURFdiensten nu het volgende:

Meer dan honderd deelnemers uit wel 24 landen confereerden drie dagen in het Trippenhuis in Amsterdam: begin oktober vond de twaalfde ICOLC-conferentie plaats, ditmaal georganiseerd door SURFdiensten in samenwerking met UKB (het platform van de universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek). ICOLC staat voor International Coalition of Library Consortia. SURFdiensten kijkt met een tevreden gevoel terug op deze conferentie.
De lezingen en discussies handelen over allerlei onderwerpen inzake het onderhandelen van bibliotheek-consortia met wetenschappelijke uitgevers. Bibliotheekconsortia uit de hele wereld worden geconfronteerd met dramatische gevolgen van de financieel-economische crisis; budgetten worden op zijn best bevroren, maar soms ook met tientallen procenten gekort. Het verbaast dan ook niet dat de genodigde uitgevers kritisch werden bevraagd over hun jaarlijkse tariefverhogingen. ICOLC erkent dat ze vooralnog onmisbaar zijn in de publicatie-keten vanwege hun professionele redactie, snelle peer reviews en snelle wereldwijde distributie. Maar ook dat er een grens is aan de financiële ruimte binnen het wetenschappelijke onderwijs en onderzoek. In de discussies werd in het bijzonder gekeken naar de enigszins dubbele rol van wetenschappelijke societies. Zij zijn zowel vakbroeders als uitgevers. Daarnaast was er aandacht voor e-books, Electronic Resource Management en een aanpassing van de huidige modellicenties. “We kunnen spreken van een bijzonder geslaagde conferentie”, aldus Pim Slot, Team Manager Content van SURFdiensten.

Het is alleen jammer dat op het web zo weinig van de conferentie is terug te vinden. Geen website met presentaties, de hashtag #icolc10 is om mysterieuze redenen alweer van Twitter verdwenen (duikt alleen nog wel op in Google-zoekacties) en verder moeten we het met wat Flickr-foto’s doen die het traditionele beeld van een conferentie in Amsterdam bevestigen (grachten, rondvaartboot, Chinees). Tijd voor wat meer openheid?

UBlog UExist

Sinds kort staat er een lijstje blogs van UBA-bibliotheekmedewerkers als blogroll op ons interne (maar ook extern te lezen) mededelingenblog, UBA-e. Het is een aardig lijstje inmiddels, wat dat betreft heeft het Spoetnik-programma concrete sporen nagelaten. Het is overigens een bonte verzameling blogs, gericht op verschillende doelgroepen, geschreven met heel wisselende frequenties maar inmiddels wel allemaal met een eigen gezicht. Twee blogs richten zich heel nadrukkelijk op een internationaal publiek, en hebben ook al internationale erkenning gekregen. Laika’s MedLibLog heeft al een aantal keer in de schijnwerper gestaan, maar ook Lukas Kosters Commonplace heeft internationale weerklank en figureert momenteel bijvoorbeeld op de ‘leeslijst’ van het Research Information Network voor de bibliotheek van de toekomst.

Landelijk gezien staan wij daarmee zeker niet alleen. Ook de UB Leiden timmert wat het bloggen betreft flink aan de weg, zoals een recent eigen overzicht duidelijk maakt en bij de UB van de Vrije Universiteit is er inmiddels ook een aardige reeks vakinhoudelijke blogs op poten gezet. Het beste overzicht van al die UB-blogs is nog steeds nlbiblioblogs, en het is voor de samenstellers een aardige klus om de actualiteit op de voet te blijven volgen. Gelukkig wordt niet iedere bibliotheekmedewerker die een 23 Dingen-cursus , of een variant daarop, gevolgd heeft een actieve blogger. ;-)

Al weer één jaar verder…

Een jaar geleden. We zaten midden in verbouwingen, verhuizingen en Europese aanbestedingen. En we waren druk aan het Spoetnikken. Web 2.0 opende onze ogen. Ik werd daaraan herinnerd door de Twentse en Leidse Spoetnik-versies die momenteel lopen en de Utrechtse die ook net van start is gegaan. In Leiden is de cursus teruggebracht tot de basale essentie van 7 dingen (in plaats van de oorspronkelijke 23) en als nieuwigheidje zetten ze Ning in voor de onderlinge communicatie tussen de deelnemers. En niets in de anonimiteit: aliassen mogen gebruikt worden als je ook maar laat weten wie je in het echt bent.

Ook het management doet mee in Leiden. Zowel bibliothecaris Kurt De Belder als zijn adjunct Josje Calff zijn aan het bloggen geslagen. Interessante blogs want er speelt momenteel veel in het Leidse. Een tweede grote reorganisatie binnen een paar jaar met dit keer een fiks verlies van arbeidsplaatsen (bijna 20 fte). Dat vraagt veel uitleg en toelichting van het management, niet alleen in de universitaire Nieuwsbrief en Mare, en de blogs die nu opgestart zijn kunnen daar een belangrijke rol in spelen.

Petje af!

Ik moet natuurlijk niet al te vaak mijn collega’s elders een pluim op de hoed steken, alsof daar in Amsterdam zelf geen aanleiding voor zou zijn, maar soms is er gewoon een goede reden toe. En die reden is deze keer de publicatie, niet alleen intern maar ook meteen voor de buitenwereld, van het collectieplan van de Leidse UB. Dat collectieplan geeft niet alleen een historische terugblik en een stand van zaken (ultimo 2007), maar ook zicht op uitbouw, consolidatie danwel afbouw van afzonderlijke collectieonderdelen.

Het Leidse collectieplan bestaat uit twee onderdelen, een algemene beschrijving van alle Leidse collecties, bibliotheeklocaties, magazijnen en hun relatie tot collecties elders (52 p.) en een gedetailleerde beschrijving van alle afzonderlijke collecties inclusief de bijbehorende collectievormingsprofielen (264 p.!). Dit deel heeft, begrijpelijkerwijs gelet op de omvang alleen al, alle kenmerken van een samenwerkingsproject tussen alle bibliotheekvestigingen van de Leidse universiteit. Bij deze collectievormingsprofielen wordt het gemeenschappelijke raamwerk gevormd door de uitgebreide Conspectus-onderverdeling (van 1 tot 10 in plaats van 1 tot 5) die door Els Peeters van de Nijmeegse UB is ontwikkeld.

Op deze wijze is veel nuttige informatie verzameld, niet alleen voor de Leidse UB en haar gebruikers maar ook voor de andere Nederlandse UBs die voor een groot gedeelte op dezelfde terreinen als Leiden collectioneren. Het is geen plan dat je nu even van bladzijde 1 tot het eind gaat zitten doorlezen, maar om op terug te kunnen vallen een prima geheel. Langdurige bruikbaarheid staat of valt echter met periodieke actualisering en de samenstellers realiseren zich dat natuurlijk zelf ook: “Omdat de collectievorming afgestemd moet zijn op onderwijs en onderzoek zijn de profielen per definitie onderhevig aan voortdurende verandering. Met name Deel II van het Collectieplan is in die zin een werkdocument, dat permanente bijstelling behoeft.”

Codex in Crisis

Vandaag spreekt Princeton hoogleraar Anthony Grafton in Leiden ter gelegenheid van de herdenking van de 400ste sterfdag van Josephus Scaliger, de Franse humanist aan wie de Bijzondere Collecties van de UB Leiden zoveel te danken hebben en naar wie dan ook het Leidse boekhistorisch onderzoeksinstituut Scaliger is vernoemd.

Grafton publiceerde ruim een jaar geleden een veel aandacht trekkend artikel in The New Yorker over de consequenties van de digitalisering van boeken (lees: Google Books) voor de gedrukte codex. Hij bewerkte die bijdrage later tot een bibliofiel uitgegeven boekje met de titel Codex in Crisis (inmiddels al weer aan een tweede editie toe). Grafton kan beschouwd worden als een vertegenwoordiger van de “books and electronic resources will complement each other, not compete” visie, en dat doet hij op zeer leesbare en gefundeerde manier. Het is dan ook de vraag of de titel hier wel de lading dekt. Volgens Grafton is “for now and for the foreseeable future” het boek toch vooral een blijvertje. Hoezo crisis?

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 47 andere volgers