Archive for the ‘Koninklijke Bibliotheek’ Tag

TWIT #28

TWIT

https://twitter.com/EricHennekam/status/399124857192841216

Advertenties

Een olifant in de bibliotheek? Één? Nee, 60!

Elephant_in_library

Ja, wat hebben bibliotheken toch met olifanten? Met grote regelmaat wordt de olifant als logo of boegbeeld naar voren geschoven. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk de HathiTrust:

HathiTrust

met een toelichting die aan duidelijkheid niets te wensen over laat:

Hathi (pronounced hah-tee) is the Hindi word for elephant, an animal highly regarded for its memory, wisdom, and strength. Trust is a core value of research libraries and one of their greatest assets. In combination, the words convey the key benefits researchers can expect from a first-of-its-kind shared digital repository.

Maar HathiTrust is zeker niet de enige. Wat te denken van deze zoekmachine voor historisch krantenmateriaal, Elephind:

Overigens valt het met die ‘wereld’ nog wel mee. Het gaat vooralsnog vooral om gedigitaliseerde kranten uit het Angelsaksisch taalgebied: Australië, Nieuw-Zeeland, Singapore en de Verenigde Staten.

De Koninklijke Bibliotheek bevindt zich dus in goed gezelschap met haar keuze voor de olifant als blikvanger voor het jaarverslag over 2012. Reden? Aan het eind van 2012 had de KB 45 miljoen pagina’s gedigitaliseerd, twee keer de lengte van de Chinese Muur en … gelijk aan het gewicht van 60 olifanten.

Naast het filmpje is er uiteraard ook een uitvoerig tekstueel jaarverslag, hier aangevuld met de recente jaarverslagen van de andere UKB-bibliotheken:

Koninklijke Bibliotheek in de spotlights

Het was natuurlijk een mooie week voor de Koninklijke Bibliotheek: afgelopen woensdag werd de nieuwe webdienst http://boeken.kb.nl gelanceerd, waarmee de eerste 80.000 door Google gedigitaliseerde boeken uit de periode 1700-1870 online beschikbaar kwamen. Een prachtige prestatie, het resultaat van een productieproces waarbij maandelijks 5.000 boeken de KB verlaten om door Google gedigitaliseerd te worden om daarna weer veilig in Den Haag terug te keren. In dit tempo is men in de loop van 2014 met dit project gereed en heeft de KB, zoals ze zichzelf had voorgenomen in 2010, aan het eind van dit jaar 10% van haar bezit daadwerkelijk gedigitaliseerd. Uiteraard mede met dank aan Google. Eric Hennekam heeft al wat tips online gezet om wat extra’s uit deze prachtige bron te halen.

Voldoende reden dus om de KB een beetje in het zonnetje te zetten met vier filmpjes waarin digitalisering centraal staat:

En nu maar lekker gaan rondsurfen en zoeken in die nieuwe digitale overvloed.

Google halverwege

KBuitnodiging

Vanmiddag was het dan zo ver: met een kort introductiefilmpje werd de website http://boeken.kb.nl gelanceerd, de toegangspoort tot de eerste 80.000 door Google gedigitaliseerde boeken van onze eigen Koninklijke Bibliotheek. Er volgen er dus nog eens 80.000.

Met deze nieuwe loot aan de rijke KB-stam wordt het wel dringen in het zoekvakje op de KB-homepage. Tot vanochtend zag dat er namelijk nog zo uit:

KB website

Maar om 11.00 uur was er opeens plaats gemaakt voor de gedigitaliseerde boeken (ten koste van de eigen KB-website):

Website KB incl boeken

Maar willen we dat eigenlijk wel, al die silo’s naast elkaar? Soms natuurlijk wel, maar we willen ook één zoekinterface waarmee we al die rijke collecties tegelijkertijd, en het liefst full-text, kunnen doorzoeken. Bas Savenije zei er nog niets over tijdens zijn toespraakje, maar ik hoorde later tijdens de receptie dat in het najaar waarschijnlijk een dergelijke faciliteit aangeboden zal worden.

Ondertussen moeten we natuurlijk gewoon blij zijn met de digitale beschikbaarheid van deze 80.000 titels. Het is een prachtige aanvulling op wat al eerder, maar dan bescheidener van opzet, met Early Dutch Books Online is gerealiseerd. Zolang we ons ook maar realiseren dat het niet heel lang zal duren voordat ook nu weer de eerste berichten zullen verschijnen van gebrekkige digitalisering en kwalitatief onvoldoende OCR van dit KB-materiaal. Het is en blijft tenslotte nog steeds mensenwerk.

GoogleBooks

Bron: The Art of Google Books

P.S. opvallend: met een eigen variant op de zogenaamd-geheime-begroting-url was boeken.kb.nl vanmorgen vanaf 11.00 uur (vijf uur vòòr de officiële lancering) al door iedereen te raadplegen via het zoekvakje op de KB-homepage en via de url boeken1.kb.nl. Alleen de échte informatiespecialist heeft dat uiteraard gesignaleerd. 😉

TWIT #7

TWIT

TWIT #6

TWIT

En deze omdat ik een glimlach niet kon onderdrukken:

Engels is en blijft moeilijk.

Nieuwe bron, nieuwe kansen

Zo’n kleine 20 jaar geleden publiceerde ik een biografische schets van de doopsgezinde predikant Christiaan Nicolaas Wybrands, uiteraard in de Doopsgezinde Bijdragen. Deze schets is het buitenbeentje in een verder redelijk coherente publicatielijst. Waarom heb ik hem dan geschreven? Zoals altijd is dat een kwestie van geld. Bij zijn overlijden in 1913 heeft Wybrands namelijk een legaat aan zijn alma mater, de Universiteit van Amsterdam, nagelaten waarvan de renteopbrengsten aangewend dienden te worden voor de boekencollectie van de UB. Van 1989 tot 1997 was ik voor de jaarlijkse besteding daarvan (ca. 2000 €) verantwoordelijk, hetgeen een mooie reden was om ook de legator een keer voor het voetlicht te brengen.

Een heel eenvoudige zaak was dat destijds niet. Afgezien van enkele korte lemmata in biografische woordenboeken was het vooral een (overigens heel leuke en leerzame) speurtocht in de rijke collecties van de UB. Menige band is destijds voor mij uit het magazijn opgehaald, waarna ik na korte raadpleging alles weer linea recta terug kon sturen omdat mijn studieobject er toch niet in terug te vinden was of er toch niet in gepubliceerd bleek te hebben.

Ik moest hier aan denken toen ik afgelopen week het bericht over de nieuwe KB-website Tijdschriften 1850-1940 onder ogen kreeg. Bijna automatisch voerde ik de zoekterm ‘Wybrands’ in, net zoals ik bij meer internationale zoeksystemen standaard altijd een keer op ‘Bouvet’ zoek (maar daarover een andere keer). Binnen no time vond ik meer, en leukere, verwijzingen dan ik destijds na maandenlang ook leuk maar soms ook frustrerend geploeter in catalogi en gedrukte bibliografieën bijelkaar wist vinden. Zo blijkt Wybrands niet zijn gehele bibliotheek aan de UB nagelaten te hebben, maar is er een deel na zijn dood via antiquariaat R.W.P. de Vries te koop aangeboden, en blijkt het de toenmalige rijksarchivaris Robert Fruin zelf geweest te zijn die zeven jaar na diens dood Wijbrands’ afscherming van zijn bronnen hekelde met “Een historicus, wien het meer om eigen roem den om bevordering der historische kennis te doen was.” Als ik overigens wil weten welke boeken van Wybrands precies geveild zijn in 1916, dan moet ik me in Leiden bij de bibliotheek van het KITLV vervoegen; dat dan weer wel.

Nog wat 21e eeuwse kanttekeningen bij deze onmiskenbare vooruitgang? Vooruit nog twee:

OCR, het blijft behelpen. Je zult mij niet horen zeggen dat de KB niet moet doen wat ze op dit moment voor Nederlandse begrippen op mega-schaal aan het doen is: digitaliseren! Maar blijf er vooral rekening mee houden dat het nog wel eens mis gaat. Dit was het resultaat van mijn eerste zoekactie op Wijbrands:

Wijbrands

En tja, er is tegenwoordig toch geen boek meer out-of-print, althans geen boek uit het publieke domein? Direct leverbaar door onze eigen Amsterdamse Atheneaum-boekhandel: een vers-van-de-pers exemplaar van Wybrands Het Amsterdamsche Tooneel Van 1617-1772 uit 1873. Van uitgeverij Kessinger Publishing uit Whitefish, Montana. Mag ik dat in het huidige tijdsgewricht een “predatory publisher” noemen? Of loop ik dan het gevaar een proces aan m’n broek te krijgen? Ook overigens verkrijgbaar via eBay: “Brand New: A new, unread, unused book in perfect condition with no missing or damaged pages.”

Wijbrands2Wijbrands3

Persoonlijke blogaward

backoffice

De donkere dagen voor kerst; het is weer tijd om terug te blikken. Bijvoorbeeld op onderwerpen waar ik in het afgelopen jaar, om wat voor reden dan ook, niet aan ben toegekomen. En laat ik daar dan meteen ook maar mijn persoonlijke blogaward voor 2012 aan toevoegen.

And the winner is…

Matthijs van Otegem (sectorhoofd Productie & Beheer bij de Koninklijke Bibliotheek) met zijn Backoffice op de voorgrond-serie op de website van InformatieProfessional. Deze week verscheen aflevering 19 van een reeks die op 21 februari van dit jaar begon. Met een ijzeren regelmaat (en ik weet uit eigen ervaring dat dat helemaal geen sinecure is) schrijft Matthijs tweewekelijks een prikkelende, tot nadenken uitdagende bijdrage over dat o zo belangrijke werk dat in bibliotheken achter de schermen verricht wordt om het aan de voorkant zo soepeltjes mogelijk te laten verlopen. Met veel kennis van zaken, geen heilige huisjes ontziend, goed geschreven en altijd goed voor minstens één glimlach per aflevering. Ik heb het afgelopen jaar heel wat keren op het punt gestaan hier op deze plek aandacht te vragen voor Matthijs. Dat is er niet van gekomen en dus is het nu het goede moment om dat verzuim goed te maken.

Met een variatie op de titel van de laatste aflevering: Go Matthijs! Wat mij betreft mogen er nog veel afleveringen volgen.

Scannen voor de toekomst

Afgelopen weken waren ze weer in het nieuws, book scanners. Eerst de bijna huis-tuin-en-keuken uitvinding van Google-medewerker Dany Qumsiyeh. Met behulp van een stofzuiger bouwde hij een lineaire scanner die, eenmaal in gang gezet, zonder menselijk ingrijpen een volledig boek scant. Duizend pagina’s in ongeveer 90 minuten. Kosten van de scanner: $ 1500.

Googlescanner

’t Kan ook veel sneller, volgens de producent zelfs met 250 pagina’s per minuut. Dit apparaat komt volgend jaar pas op de markt, dus tot die tijd zullen we deze claim dus vooral op basis van dit filmpje moeten geloven.

Wil je echter meer te weten komen over de digitaliseringsprojecten die de Koninklijke Bibliotheek momenteel met Google en ProQuest uitvoert, meld je dan aan voor de expertmeeting die de afdeling Onderwijs & Onderzoek van de NVB op dinsdag 11 december in Den Haag organiseert. Aanmelden kan nog tot a.s. vrijdag.

Doorbraak?

De Koninklijke Bibliotheek maakte vanmorgen bekend bij de digitalisering van Nederlandse tijdschriften uit de jaren 1850 tot 1940 niet langer vooraf toestemming te vragen van eventuele nog levende rechthebbenden, maar uit te gaan van het ‘opt out’-principe: iedere rechthebbende die bezwaar heeft tegen de digitale openbaarmaking kan zich bij de KB melden en dan zal het betreffende materiaal ontoegankelijk worden gemaakt.

Door te kiezen voor dit ‘opt out’-principe is de KB in staat grootscheeps en voortvarend te gaan digitaliseren zonder dat er vooraf rekening gehouden hoeft te worden met eventuele rechthebbenden. In een toelichting geeft KB-directeur Bas Savenije de volgende redenen voor deze handelswijze:

Het paradoxale is: hoe ouder het materiaal en hoe lager de economische waarde ervan is, hoe meer tijd –en dus geld– het zoeken naar rechthebbenden kost. Voor deze vooroorlogse tijdschriften kiest de KB daarom een andere weg. Op onze website publiceren we de komende weken een lijst met titels van de gedigitaliseerde tijdschriften. En we roepen rechthebbenden op, zich bij ons te melden als ze bezwaar hebben tegen het online plaatsen van hun bijdragen. In dat geval maken we de betreffende bijdrage(n) ontoegankelijk. Ook als de tijdschriften over een paar weken zelf online komen, blijft bezwaar maken mogelijk.

Het gaat in totaal om ruim 80 tijdschriften (klik hier voor de volledige lijst), waaronder bijvoorbeeld De Communistische Gids, Hollandsche Revue, De Maasgouw, het Nederlandsch Archievenblad en Volkskunde, uitsluitend de jaargangen tot en met 1939.

Een dappere stap die, als hij succesvol blijkt te zijn, uiteraard consequenties zal krijgen voor al die andere massadigitaliseringsprojecten waarmee de KB momenteel bezig is.