Archief voor de ‘huisvesting’ Tag

Een nieuwe start

Eigenlijk had deze tweet aan prominente plaats verdiend in aflevering 21 van TWIT:

Na de bekendmaking van de benoeming van Maria Heijne tot nieuwe bibliothecaris vorige week maandag volgde twee dagen later het nieuws dat de realisatie van de nieuwe Universiteitsbibliotheek Binnenstad weer een stap dichterbij was gekomen met de keuze voor de combinatie van MVSA Architects (maar zonder Jeroen van Schooten) en Architectenbureau J. van Stigt. We hebben dus het stadium van ‘uithuilen en opnieuw beginnen‘ ver achter ons gelaten en kunnen na de zomer met nieuwe energie de fase van het architectonisch ontwerp in.

MVSA Architects is vooral bekend van spraakmakende gebouwen als het hoofdkantoor van de ING in Amsterdam en op dit moment de vernieuwing van winkel- en kantorencomplex New Babylon in Den Haag. André van Stigt (en het bureau dat hij van zijn vader heeft overgenomen) heeft in de afgelopen decennia in Amsterdam vooral naam gemaakt met de renovatie van het Olympisch Stadion, Pakhuis Willem de Zwijger en op dit moment de tramremise De Hallen. Samen hebben de twee bureaus recent de voormalige Rijkspostspaarbank aan de Amsterdamse Van Baerlestraat getransformeerd tot het Conservatorium Hotel. Iedereen is nu heel benieuwd wat deze architectencombinatie voor oplossingen gaat aandragen voor de complexe puzzel die op het Binnengasthuisterrein gerealiseerd moet worden.

En dat dat in tegenstelling tot het afgelopen decennium onder een gunstig gesternte gaat gebeuren mag uit deze reactie blijken:

Van Stigt verkende al eerder, op verzoek van de omwonenden en andere belanghebbenden, de mogelijkheden van inpassing in de bestaande panden. Verder zullen we niet verlegen hoeven te zitten om andere input, zoals kort geleden al van twee HvA-studenten en in de loop van dit jaar een rapportage van de wetenschapswinkel van de universiteit van Wageningen die momenteel op verzoek van de vereniging VolBG wordt opgesteld.

Inside-Out, maar dan elders

inside-out

Het gebeurde aan het eind van een geanimeerde middag waarin met een groep van zo’n 40 studenten, onderzoekers, docenten, medewerkers van het faculteitsbureau en bibliotheekmedewerkers druk gebrainstormd was over onze visie op de campus Binnenstad, de plek waar over een jaar of zeven de gehele faculteit der Geesteswetenschappen én de Universiteitsbibliotheek (Binnenstad) gevestigd moeten zijn. Ja, we zijn inderdaad uitgehuild en opnieuw begonnen, en werken nu keihard aan de realisatie van een langgekoesterde droom: een nieuwe locatie voor de geesteswetenschappelijke bibliotheek van de UvA, het hart van een nieuwe universitaire campus op het Binnengasthuisterrein en de aanpalende Oudemanhuispoort. We waren dus bezig met de laatste wrap-up, die meestal het gevaar in zicht bergt een herhaling te zijn van hetgeen al in eerdere terugkoppelingen van werkgroepjes naar voren is gebracht. Maar dat gold niet voor dit punt.

Wat is de meerwaarde van de clustering van de nu nog verspreid gehuiste faculteit op één fysieke locatie voor de stad Amsterdam? Dat was de vraag die beantwoord moest worden. Rapporteur Steph Scholten begon zijn samenvatting met de observatie dat hem opgevallen was dat de aanwezige geesteswetenschappers deze kwestie vooral outside-in benaderden: op welke manieren halen we de stad binnen de poorten van de campus om te laten zien wat voor moois daar wel niet gebeurt? Welke faciliteiten zouden er in het nieuwe gebied gecreëerd moeten worden om al dat geesteswetenschappelijke moois voor het voetlicht te brengen? Waarom, zo vroeg Steph zich af, benaderden die geesteswetenschappers deze problematiek niet veel meer inside-out: buiten de poorten van de campus de stad opzoeken en dáár laten zien wat de universiteit allemaal te bieden heeft.

Voor ons, aanwezige bibliotheekmedewerkers, was het natuurlijk een soort Aha-Erlebnis, gepokt en gemazeld zoals we inmiddels zijn in Lorcan Dempsey’s mantra van de inside-out library. Misschien moeten we hem voor een volgende keer gewoon uitnodigen. Kunnen die geesteswetenschappers ook hun voordeel mee doen ;-)

UBBG

Weekendvitaminen #27

Op het nachtkastje

Beeld van de week

Aansluitend bij het laatste leesvoer op het nachtkastje-stapeltje, deze prachtige openingsscene van de eerste Ghostbusters-film in de New York Public Library.

Weekoogst #46

Bouwen gaat door
Ondanks alle sombere financiële bespiegelingen van de laatste tijd en dramatische berichten over bezuinigingen in met name de sector van de openbare bibliotheken (in buiten- en binnenland), wordt er toch ook nog steeds flink gebouwd aan 21e eeuwse bibliotheken. American Libraries magazine biedt online vast een voorproefje van haar jaarlijkse showcase van nieuw geopende bibliotheken. Elders op het web wordt nadrukkelijk de vraag gesteld naar de toekomstige plaats van boeken in de bibliotheek en worden recente voorbeelden van bibliotheekbouw gepresenteerd.

TICER Summer School niet
Begin dit jaar moesten de TU Delft en DOK Delft ons al melden dat het succesvolle UGame ULearn symposium in 2011 geen doorgang zal vinden. Gebrek aan financiën was daarvoor de belangrijkste reden. Deze week werden we verrast door de cryptische mededeling dat de ook zo succesvolle TICER Summer School van de Universiteit van Tilburg “will not be organized this year owing to certain circumstances.” Dat is voor het eerst in vijftien jaar en je vraagt je dan toch af, gelet op de gekozen formulering, gaat het hier ook om een bezuinigingsmaatregel of is er toch meer aan de hand onder de grote rivieren?

Weggooien weer wel
Meestal komen dit soort berichten uit de Verenigde Staten, maar deze keer van down under. De bibliotheek van de universiteit van New South Wales uit Sydney is haar boeken- en tijdschriftencollectie aan het inkrimpen en dat gaat niet zonder kabaal. De bibliotheek verwordt tot een Starbucks, roepen de critici luid. Die kritiek klinkt op meerdere plekken, ook wel eens in Amsterdam. De schrijver van het artikel zegt in het bezit te zijn van de lijst met titels die nu op de nominatie staan om weggegooid te worden. Openbaar maken, zou ik zeggen. Ik ben wel geïnteresseerd in wat men elders niet langer het bewaren waard acht.

En de strijd tegen DRM ook

De frustratie over wat bibliotheken wel en vooral niet met e-books mogen loopt nog steeds op. Afgelopen weken was met name uitgeverij HarperCollins de gebeten hond, met haar plan een e-book na 26 uitleningen automatisch zichzelf te laten vernietigen, zodat een bibliotheek gedwongen zou zijn een nieuwe licentie op het boek te nemen. Die 26 weken zouden dan het equivalent moeten zijn van de wear and tear van een papieren boek. Librarians against DRM vaart er wel bij.

Ondertussen op mijn nachtkastje…
Het was ook nog eens een drukke week met rapporten. Martin Feijen publiceert zijn literatuuronderzoek naar de wensen van onderzoekers m.b.t. onderzoeksdata (motto: The key requirement from most researchers’ perspectives is for services which are there when they need them, but do not interfere with the creative work at the heart of the research process.). De belangenorganisatie van Amerikaanse universiteitsuitgeverijen verkent in Sustaining Scholarly Publishing de business modellen in een toenemend digitale toekomst (nu krijgen deze uitgeverijen nog 95% van hun inkomsten uit de verkoop van papier). En de belangenorganisatie van de Amerikaanse onderzoeksbibliotheken ARL voegt daar nog een nieuw rapport over  de steun aan kleinere, primair nog op print gericht uitgeverijen aan toe. Misschien toch nog eens de aanschaf van zo’n e-reader overwegen. Kan ik in ieder geval ‘s nachts over de stapels heen kijken. ;-)

Space, space, space

Het zou vandaag gaan over Beams and Bytes, de fysieke en de digitale bibliotheek. De ene na de andere mooie karakterisering van deze dubbele realiteit ging over tafel: van Parallel Library Universes tot de ATAP Library (Any Time, Any Place). Uiteindelijk ging het echter vooral over die fysieke verschijningsvorm met het woord space in iedere tweede zin van elke presentatie.

Ook de fysieke bibliotheek verkeert vanaf nu in een fase van permanent beta. Planden we in het verleden voor de eeuwigheid (nou ja, toch minstens voor een jaar of vijftig), bouwen we nu nieuwe bibliotheken, of waarschijnlijker: renoveren we bestaande faciliteiten, dan doen we dat hoogstens voor een jaar of vijf omdat de veranderingen momenteel zo snel gaan dat wat vandaag aansluit op de wensen van onze gebruikers bij wijze van spreken morgen al weer achterhaald kan zijn (“whatever you do, you are going to undo it within a short time”). En dus moeten we bij de inrichting van onze bibliotheken van de toekomst kiezen voor flexibiliteit, modulariteit, mobiliteit en diversiteit. Daarnaast zullen er de komende periode ook nog een aantal zekerheden zijn: de behoefte aan vaste pc’s neemt voorlopig nog niet af (“people will come to the computers how bad the space is”), de behoefte aan elektra-aansluitpunten zal alleen maar blijven groeien, net als de diversiteit aan devices die m.n. studenten in de bibliotheek willen gebruiken, en de vraag naar stille studieplekken.

Met de voortschrijdende digitalisering is er nog een zekerheid: de bibliotheek (welke naam er ook aan gegeven wordt) is er voor studenten, want docenten en onderzoekers komen er niet meer of alleen nog bij uitzondering. Plan je dus een nieuwe bibliotheek of een verbetering van bestaande faciliteiten, dan zul je vooral met die studenten moeten praten. Zij zijn tenslotte de gebruikers (“let the patrons define the space for us”).

We zaten vandaag overigens niet alleen bijelkaar om te luisteren naar presentaties. Er was ook tijd ingeruimd voor een participative activity. Per tafel van 8 deelnemers kregen we de opdracht met papier, rietjes, ijsstokjes, lijm en spelden onze ideale bibliotheekruimte te visualiseren. Het was grappig te zien hoe creatief bibliothecarissen dan blijken te zijn; althans, aan elke tafel bleken enkele creatievelingen te zitten die in een halfuurtje voor de fraaiste bouwwerken wisten te zorgen. Vervolgens zorgden mobiele telefoons (foto’s!), webmail en een groot projectiescherm ervoor dat iedereen al deze bouwwerken kon bewonderen. Het leverde ook de benaming voor een nieuwe bibliotheekruimte op die het meeste enthousiasme onder de aanwezigen losmaakte: the Kitchen Loft. Keuken, omdat er geen informatie geconsumeerd wordt, maar met informatie nieuwe kennis wordt gecreëerd; Loft, omdat het een ruimtelijk aantrekkelijke en uitnodigende voorziening moet zijn. In de laatste presentatie van de dag werden vervolgens, naast de alombekende Learning Commons, de Research Commons voor graduate students (“a hub of support for phases of the research process”) en de Virtual Resource Commons (lees: de digitale bibliotheek) gepresenteerd, waarmee we netjes terugkeerden bij het oorsponkelijke thema van de bijeenkomst.

OBO in Delft

Gisteren was ik de hele dag in Delft voor het halfjaarlijkse overleg van de UKB-onderbibliothecarissen. Josje Calff uit Leiden is Marjolein Nieboer, na haar promotie naar het allerhoogste gremium, opgevolgd als voorzitter van ons overleg. Zoals het een goede voorzitter betaamt, wilde ze meteen een aantal veranderingen doorvoeren. OBO vond ze te o(u)bollig, maar een alternatief bleek niet eenvoudig te vinden. NOBO, UKB2, UKB 2.0 en nog wat varianten passeerden de revue, maar deze korte discussie eindigde toch met de conclusie dat bij gebrek aan beter we voorlopig het bij OBO zullen houden en voor de volgende bijeenkomst een prijsvraag zullen uitschrijven.

De bijeenkomst had een hoog HRM-gehalte en niet alleen omdat bij de helft van de vertegenwoordigde bibliotheken (5 van de 10) meer en minder ingrijpende reorganisaties voor de deur stonden of in een vergevorderd stadium van uitvoering zijn. Een van de andere gesprekspunten in de ochtend betrof het functieprofiel voor informatie-/collectiespecialist dat alle universiteitsbibliotheken sinds de invoering van de zgn. Hay-systematiek voor de Nederlandse universiteiten hanteren. Op dat profiel is inmiddels het nodige aan te merken, zowel wat de inhoud van dat profiel zelf betreft als de relatie tot het tweede belangrijke bibliotheekprofiel in de Hay-systematiek, het profiel voor bibliotheek-technisch medewerker. Voor dat laatste profiel is al een voorstel voor modernisering en aanpassing geformuleerd en bij de UBA zijn we intern bezig ook naar dat profiel van informatie-/collectiespecialist te kijken. De ideeën die we daarover inmiddels ontwikkeld hebben, bleken voor een aanzienlijk deel aan te sluiten bij de onvrede en mogelijke aanpassingen die andere bibliotheken eigenlijk gerealiseerd zouden willen zijn. Er lijkt in ieder geval een brede basis aanwezig om tot een gezamenlijk voorstel te komen.

Gastvrouw Wilma van Wezenbeek van de TU Delft presenteerde daarnaast de aanpassingen die momenteel in het bibliotheekgebouw in Delft worden doorgevoerd. Nog geen tien jaar na oplevering is geconstateerd dat het gebruik van de bibliotheek zeker niet slechts is, maar dat met name in de periodes tussen de tentamens het bezoek te wensen over laat. Dat poogt men in Delft nu te veranderen door niet alleen de inrichting van de bibliotheek aantrekkelijker te maken (inclusief het inmiddels onvermijdelijke café), maar ook door de bibliotheek meer dan in het verleden tot kloppend hart van de campus te maken door het organiseren van allerlei activiteiten (zoals de Delftse alumnidag) die voorheen aan de bibliotheek voorbij gingen. Ambitie is de bibliotheek voor iedere technisch geïnteresseerde een onmisbare plek te maken, bij wijze van spreken van de wieg tot het graf.

Wilma had deze presentatie ook vorige week al in Madrid verzorgd en daarom was het nu des te leuker om de reeds doorgevoerde veranderingen in het echt te kunnen zien. Het project moet dit jaar afgerond worden en dus moet er vooral ‘deze zomer’ nog heel veel gebeuren. Maar het blijft opvallend dat zelfs zo’n recent opgeleverde bibliotheek nu al weer met zulke ingrijpende veranderingen bezig is. Wat betekent dat wel niet voor een bibliotheek die nu al 15 jaar op de tekentafel ligt, zoals die nieuwe Amsterdamse UB?

And Never The Twain Shall Meet

Spaanse architecten en de Hollandse polder, het blijft een moeilijke combinatie. Vandaag was het weer raak. De bouw van de nieuwe studentencampus in Maastricht, een ontwerp van Santiago Calatrava, gaat definitief niet door. De overschrijding van het budget heeft inmiddels dusdanige vormen aangenomen dat de verantwoordelijke woningstichting Servatius voortzetting van het project financieel onhaalbaar acht.

En dat bericht las ik nog geen uur nadat ik in onze plaatselijke Folia weer een berichtje tegenkwam over de juridische problemen rond de bouw van onze nieuwe Universiteitsbibliotheek, zoals bekend een ontwerp van de Spanjaarden Cruz y Ortiz. Het feest zou compleet zijn als er vandaag ook nog even wat nieuwe rampspoed te melden zou zijn over hun nieuwe ideeën over de onderdoorgang van het Nieuwe Rijksmuseum. Maar misschien is dat teveel gevraagd.

Tja, Spaanse architecten in Nederland. Zouden ze er hun buik inmiddels niet vol van hebben?

Verhuisperikelen

De kogel is dan nu eindelijk echt door de kerk: het College van Bestuur heeft gisteren besloten dat de juristen in 2016 ‘hun’ Oudemanhuispoort gaan verlaten om anderhalve kilometer verderop op het Roeterseiland een nieuw onderkomen te krijgen. Dat duurt nog wel even want het nieuwe onderkomen moet wel eerst door de huidige bewoners verlaten zijn en vervolgens grondig gerenoveerd als onderdeel van de algehele herinrichting van het Roeterseiland. Ik was vanmorgen nog even in de poort waar een serene vrijdagochtendrust heerste. Nog geen barricades of samenscholingen van protesterende hoogleraren of studenten. Dat kan natuurlijk allemaal nog komen, maar ondertussen kan collega Mieke Vermeulen zich gaan preparen op de inrichting van een nieuwe Juridische bibliotheek.

In de UB zelf was vandaag de uitleen-afdeling gesloten. Dat gebeurt zelden, maar vandaag was het onvermijdelijk omdat de afdeling in verband met een ingrijpende verbouwing moest verhuizen naar een tijdelijk onderkomen. Die verbouwing is noodzakelijk om een nieuw systeem van zelfbedieningsuitleen met RFID voor uit het magazijn opgevraagde boeken te realiseren. Het RFID-traject is tot nu toe niet zonder hobbels gebleken, maar we gaan er van uit dat met de oplevering van ons nieuwe bibliotheeksysteem Aleph deze zomer direct aansluitend ook de zelfbedieningsuitleen gerealiseerd zal worden. Vorig jaar, bij de herinrichting van ons Informatiecentrum (zie Verbouwblog), is er met het oog op deze verbouwing al flink gebroken en nu is het dan eindelijk tijd om de sindsdien kale, achter plastic verborgen ruimte her in te richten. Klaar voor de bouwvak!

Onze collega’s van de FNWI zijn ondertussen een paar stappen verder. Afgelopen maandag is de nieuwe Bèta-bibliotheek in de Watergraafsmeer opengegaan. De komende maanden zullen daar nog een aantal collecties naar toe gaan verhuizen en volgend jaar zomer zullen de laatste collecties en medewerkers van het Roeterseiland naar het Science Park overgebracht worden. Tijd dus om daar snel een keertje te gaan kijken. En uiteraard: gefeliciteerd collega’s, met jullie nieuwe behuizing!

De toekomst voorspellen

Vanmorgen voor de derde keer dit jaar een bijeenkomst met de klankbordgroep studenten van de Faculteit der Geesteswetenschappen. We hadden de laatste keer afgesproken het deze keer vooral over de nieuwbouwplannen voor de bibliotheek Geesteswetenschappen op het BG-terrein te hebben. Beetje gek natuurlijk. De plannen zelf dateren inmiddels uit een periode dat deze studenten nog lekker op de basisschool zaten en de realisatie ervan zullen ze hoogstens als alumni van de universiteit of, wellicht, als een van de nieuwe medewerkers van de faculteit meemaken.

In elke bespreking van de plannen komt dan ook de vraag terug: hoe relevant zijn de uitgangspunten uit 1996 nog voor de huidige situatie? En hoe denken we op dit moment dat een humaniora bibliotheek die over ca. 7 jaar z’n poorten zal gaan openen (alle beroepsprocedures en de mogelijke uitkomsten daarvan even buiten beschouwing latend) er dan eigenlijk uit zou moeten zien?

In de discussie lieten de studenten in ieder geval niets merken van een houding van ‘wij maken dit toch niet meer mee’. Maar ook zij bleken te worstelen met vragen als: is er in 2015 nog behoefte aan werkplekken met vaste desktops? (en zo ja, hoeveel?) Wat is tegen die tijd de juiste verhouding tussen het aantal studieplekken enerzijds en de omvang van de open opgestelde collectie anderzijds? Weliswaar staan de contouren en het bouwvolume van de nieuwbouw inmiddels vast, in het gebouw zelf kunnen we, en moeten we ook waarschijnlijk, nog gaan schuiven met de verschillende functies die er op dit moment in zijn ondergebracht. Zelfbedieningsuitleen m.b.v. RFID was acht jaar geleden nog geen optie, maar we zijn er nu UvA-breed op aan het overstappen. Ook daar zullen we uiteindelijk rekening mee moeten gaan houden.

De discussie was kortom nuttig, omdat het ons eerdergemaakte keuzes opnieuw laat doordenken en zolang er nog geen definitieve bouwvergunning is is daar ook nog ruimte en tijd voor. En we hebben met de studenten afgesproken dit onderwerp ook periodiek op de agenda te plaatsen om aldus de continuïteit in de inbreng van studentenzijde te garanderen.

Collections on the move

           gent-2008
Op maandag 15 december a.s. organiseren de Universiteitsbibliotheek Gent en de Faculteitsbibliotheek Letteren en Wijsbegeerte van de Universiteit van Gent een studiedag over het verhuizen van erfgoed en bibliotheekcollecties onder de titel Collections on the Move: bibliotheken en erfgoedzorg. Door Saskia Scheltjens, de nieuwe faculteitsbibliothecaris Geesteswetenschappen in Gent, ben ik gevraagd daar een bijdrage over de Amsterdamse ervaringen van de afgelopen jaren aan te leveren. Nee zeggen was eigenlijk geen optie, al heb ik de komende weken mijn handen ook nog vol aan het Aleph-implementatieproject, de coördinatie van de faculteitsbibliotheken en ondertussen ook nog twintig medewerkers in het rechte spoor houden. Gelukkig heb ik inmiddels alle jaargesprekken voor 2008 op één na gehouden, maar andere werkzaamheden (zoals bloggen, jullie zijn gewaarschuwd) zouden er de komende weken wel eens bij in kunnen schieten.

 

Waarom dan toch niet ‘nee’ gezegd? Uiteraard omdat het veel te leuk (en soms ook confronterend) is om eens terug te kijken op alles wat we op het gebied van samenvoegen en verhuizen van collecties geesteswetenschappen in Amsterdam hebben bereikt, hoe we dat gedaan hebben, en wat we in de komende jaren eigenlijk allemaal nog willen realiseren. Ook in Gent staat de vorming van “een volwaardige faculteitsbibliotheek” voor Letteren en Wijsbegeerte nu blijkbaar hoog op de agenda. De uitgangssituatie in Gent is nog veel meer versplinterd dan die in Amsterdam was, dus dat wordt geen eenvoudige operatie. Tijdens de studiedag zullen we ervaringen en good practices uit gaan wisselen. Dat dat in het Engels zal moeten beschouw ik vooralsnog maar als een minor problem.
Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 47 andere volgers