Archief voor de ‘financiering’ Tag

Curieus

Vanmorgen in mijn mailbox o.m. de gebruikelijke berichten van de Humanist-listserv. Maar er zat deze keer toch wel een beetje ongebruikelijke tussen (met mijn accentuering):

Dear Colleagues,
Forgive me for intruding into your inboxes, but you may be interested to know that registration for the much-anticipated conference of the Society for the History of Authorship, Reading and Publishing (SHARP) has now opened at http://sharp2012.org/.
This international conference will bring leading practitioners in the field from across the world to Ireland, and will contribute more than 500,000 Euro to the economy of Dublin.
The conference is limited to an absolute maximum of 400 delegates. Please do register early in order to avoid disappointment.
The organising committee of SHARP 2012 is grateful to Failte Ireland for its assistance in the preparation of the bid to bring this conference to Dublin.

Sincerely,
Jason McElligott

Hoezo Dublin, hoezo Ierland? Moeten we dan het hele conferentie-circus de komende jaren niet verplicht naar Griekenland (qua weer en locaties verre superieur, zeker aan Ierland) verplaatsen? ;-)

Twee dagen UKB

In de afgelopen twee dagen veel op stap geweest voor overleg in UKB-verband. Gisteren naar m’n ‘eigen’ club, de UKB-werkgroep Collectiemanagement in Groningen, en vandaag als vervanger van Nol naar UKB Plenair in Utrecht. In Groningen was het volle bak, alleen Twente ontbrak op het appèl. Naast de gebruikelijke uitwisseling van lokale ontwikkelingen en ervaringen (e-books, discovery tools, workflows) stond een eerste voorstel voor gezamenlijk UKB-bewaarbeleid voor gedrukte monografieën op de agenda. Vijf jaar geleden zijn in UKB-verband de eerste afspraken gemaakt over het bewaren van het laatste gedrukte exemplaar van elke tijdschrifttitel bij de gezamenlijke UKB-bibliotheken (ook wel aangeduid als de Wetenschappelijke Collectie Nederland) en nu, onder de gecombineerde druk van vollopende magazijnen, bezuinigingen en toenemende digitalisering, heeft UKB aan de werkgroep ook om een regeling voor monografieën gevraagd. Over de uitgangspunten konden we het betrekkelijk snel eens worden en met wat kleinere aanvullingen zal de notitie nu aan UKB Plenair worden voorgelegd. Een mooi voorbeeld van concrete samenwerking tussen de 14 UKB-bibliotheken en mogelijk de basis om in de komende jaren nog de vervolgstap te zetten naar een (of meerdere) gezamenlijke depots voor minder gebruikt materiaal.

Waar levert samenwerking meerwaarde op en hoe ver zijn bibliotheken bereid om gezamenlijke belangen te laten prevaleren boven hun eigen particuliere belangen? Dat vormde het onderliggende thema bij de bespreking vandaag in UKB Plenair van het concept-beleidsplan voor de periode 2011-2015. In een terugblik op het vorige beleidsplan werd geconstateerd dat de vier jaar geleden geformuleerde ambities op het gebied van intensieve(re)  samenwerking duidelijk niet gerealiseerd zijn. Daarom wordt voor de komende jaren voor een lager en realistischer ambitieniveau gekozen, met onderwerpen waarop die samenwerking over de volle breedte van UKB gezocht wordt en onderwerpen waarop die samenwerking eerder in kleiner verband (gelijkgestemden; gelegenheidscoalities) gerealiseerd zal worden. Tevens werd geconstateerd dat samenwerking geen doel op zich is, maar altijd in relatie gezien moet worden met de opdracht waar alle UBs voor staan: het ondersteunen van het lokale onderwijs en onderzoek op een kostenefficiënte wijze.

Die kosten kwamen in de middagsessie nadrukkelijk aan de orde toen door alle aanwezige bibliothecarissen een korte presentatie werd verzorgd over de actuele financiële situatie binnen hun instelling (inclusief bibliotheek) en de verwachte bezuinigingen in de komende jaren. De Erasmus Universiteit kon als enige een lichte stijging van het budget melden; overal elders wordt er meer of minder ernstig bezuinigd op de universitaire bibliotheekvoorzieningen in de komende jaren. De verschillen zijn overigens groot tussen de verschillende bibliotheken, niet alleen qua omvang van hun budget, maar ook wat betreft de wijze van financiering van de bibliotheek en welke kosten wel/niet in dat budget zijn meegenomen. Een constante kwam echter steeds terug: het aandeel van de kosten van de ‘big deals’ voor elektronische tijdschriften in het totale collectievormingsbudget is overal zo groot geworden dat verdere stijging van die kosten eigenlijk niet meer mogelijk is. Dat is dan ook de boodschap die aan de uitgevers is meegegeven in de onderhandelingen over de ‘big deals’ die dit jaar verlengd moeten worden (met Springer, Wiley-Blackwell en Sage). Dat zullen geen eenvoudige onderhandelingen worden.

De PDA-geest is uit de fles

Naast (hoe te) bezuinigen en (hoe te) overleven enerzijds en gezamenlijke opslagfaciliteiten voor gedrukt materiaal en de keuze voor een discovery tool anderzijds, is Patron Driven Acquisition (kort door de bocht: laat je gebruiker bepalen welke informatie de bibliotheek beschikbaar stelt) een van de hot items in de bibliotheekwereld. Het tijdschrift Collection Management besteedde recent een dubbelnummer aan het thema (volgens beproefd concept kort daarna verder uitgemolken met de publicatie van dezelfde artikelen in boekvorm à $ 125) en over een maand brengt ook De Gruyter een PDA-monografie op de markt. Het laatste nummer van Library Issues is eveneens aan PDA gewijd. De auteur, William Miller, heeft het terecht over Wild West toestanden rond de verschillende betaalmodellen die gehanteerd worden; dit is duidelijk nog een markt in volle beweging.

Rick Anderson van de University of Utah is een van de belangrijkste proponenten van PDA. Deze week publiceerde hij een post op The Scholarly Kitchen-blog waarin hij in een vraag-en-antwoord spel nog eens probeert uit te leggen waarom hij PDA zo’n waardevolle strategie beschouwt. Zijn post heeft inmiddels al 35 reacties opgeroepen. En er zijn natuurlijk afwijkende meningen, zoals van Barbara Fister (columniste van o.m. Library Journal en Inside Higher Ed) en Wayne Bivens-Tatum (Princeton University).

Deelnemers aan de komende ALA-conferentie in New Orleans wordt o.a. een volledige dag over het onderwerp voorgeschoteld. Voor diegenen die niet naar New Orleans afreizen is het misschien goed te horen dat op uitnodiging van de afdelingen HB en WB van de NVB Rick Anderson op donderdagmiddag 22 september in Amsterdam zal spreken. Niet alleen over PDA, maar ook over de toekomst van de wetenschappelijke bibliotheek, haar collecties en haar dienstverlening. Noteer de datum alvast, de officiële uitnodiging gaat binnenkort de deur uit.

Afko #1: PDB

In de wereld van de hulpverlening is het een gevleugelde term: het PGB waarmee de cliënt zelf zijn keuze kan maken in het aanbod aan zorg. Dit persoonsgebonden budget wordt door de overheid toegekend aan iedereen die in aanmerking komt voor verzorging, verpleging of begeleiding op basis van de AWBZ of de WMO. Een bijzondere vorm van PGB is het zogenaamde rugzakje dat wordt toegekend aan scholieren met een beperking om hen te behouden voor het reguliere onderwijs.

UvA-onderzoeker Willem Kuiper pleit nu voor een PDB, een persoonlijk digitaliserings budget waarmee onderzoekers jaarlijks een kostenloze bestelling kunnen doen in een Nederlandse bibliotheek: ik wil dát handschrift of die druk gedigitaliseerd hebben. Sympathiek idee, het rugzakje voor de onderzoeker. Het is ook eigenlijk een variatie op wat bij sommige Nederlandse universiteitsbibliotheken, zoals de Groningse, al bestaat: digitalisering op verzoek, alleen de UB betaalt, i.p.v. de aanvrager, nu ook de rekening. Maar daarvan zegt Kuiper: “Strikt genomen is dit een budgettair neutrale beloning, want alles wordt met gesloten beurzen afgerekend. Het bewuste handschrift moet immers vroeg of laat toch gedigitaliseerd worden. Het enige verschil is dat het nu wat eerder gebeurt.”

Een probleem voorzie ik er wel mee: sinds enige tijd zijn de aanvragen voor toekenning van een PGB door de rijksoverheid stopgezet vanwege de forse overschrijdingen van het beschikbare budget. Ook voor het PDB zou een dergelijk scenario al snel kunnen dreigen. Welke onderzoeker is nu geen Rupsje Nooitgenoeg?

PDB : Persoonlijk Digitaliseringsbudget

De draad weer opgepakt

Vijftien augustus ligt al weer drie weken achter ons en ik ben inderdaad al weer even aan de slag. Achterstallige mail weggewerkt, Google Reader staat weer op nul, eindelijk tijd dus voor de eerste post-vakantie post. Maar welk onderwerp uit de afgelopen zeven weken verdient het om als eerste belicht te worden? Ik heb genoeg zien passeren, al heb ik zeker ook het idee dat ik het nodige interessants heb gemist. In tegenstelling tot Bibaholic-Ronald heb ik uiteindelijk toch een enkele keer de knop ‘Alles markeren als gelezen’ in m’n feedreader gebruikt. Écht belangrijke zaken komen toch wel langs verschillende routes boven drijven.

Daarom voor deze eerste post misschien maar een wat onverwachte keuze. Tijdens de zomer zijn de eerste € 10 miljoen in het kader van het plan Duurzame Geesteswetenschappen onder de tien deelnemende universiteiten verdeeld door het Regieorgaan Geesteswetenschappen. De door de universiteiten voorgelegde plannen worden uitvoerig becommentarieerd (meest voorkomende passage: de facultaire plannen leveren een reële/creatieve/ferme bijdrage aan de verduurzaming van de geesteswetenschappen), maar daar heeft het Regieorgaan het niet bij willen laten. Geheel in de geest van de huidige, of misschien al weer verleden tijd, worden in de laatste paragraaf de ambities voor Duurzame Geesteswetenschappen 2.0 geformuleerd. En daar trof ik tot mijn tevredenheid, ik heb er bijna twee jaar geleden al voor gepleit, de volgende passage aan:

Van diverse zijde, DLG voorop, hebben het Regieorgaan zorgen bereikt omtrent de toestand van ’s lands informatievoorziening op geesteswetenschappelijk gebied.
Het betreft hier in de eerste plaats de collectievorming bij wetenschappelijke bibliotheken, waarin steeds grotere gaten vallen. Het vroegere initiatief van NWO omtrent een landelijk collectioneringsbeleid ten aanzien van de geesteswetenschappen heeft jammer genoeg geen vervolg gekregen – en dit bepaald niet bij gebrek aan geprolongeerde behoefte. Het aantal internationaal verschijnende belangrijke monografieën op geesteswetenschappelijk gebied is immers groter dan ooit; elke aflevering van The New York review of books en The chronicle of higher education getuigt ervan. Van oudsher zijn bibliotheken de laboratoria van de geesteswetenschappen; zij moeten daartoe navenant geëquipeerd zijn.
Tweede voorwerp van zorg in dit verband vormt de vaak ontoereikende voortgang met betrekking tot de digitalisering van geesteswetenschappelijke kennis en materiaal. Enkele fraaie uitzonderingen niet te na gesproken, schort het hier aan samenhangend beleid, terwijl bovendien goede initiatieven – zoals de Digitale bibliotheek van Nederlandse letteren (DBNL) – soms al te broos zijn. En dat terwijl de “digital humanities” internationaal een enorme vlucht maken.
Een proces “Duurzame geesteswetenschappen 2.0″ zou zeker ook deze dimensie in de beschouwing moeten betrekken, inclusief de publicatiemogelijkheden via Open Access. De erkende voorhoedepositie van Nederland in zowel de informatica als in de wetenschappelijke uitgeverij biedt voor dit alles volop kansen. Waar het vooral om zal gaan, is om projecten en partijen uit te tillen boven het niveau van losse initiatieven, en hier meer samenhang en duurzaamheid te waarborgen, met de gebruiker als eerste belanghebbende.

Natuurlijk, het zijn nu alleen nog maar woorden, maar als het Regieorgaan zichzelf serieus neemt zal er straks boter bij de vis geleverd moeten worden. En terecht.

En de rijken worden rijker

Het was weer zo’n kort berichtje in Library Journal: na de bibliotheken van UCLA en Yale heeft ook de bibliotheek van Harvard een donatie van $ 5 miljoen ontvangen van het Britse Arcadia Fund. Bibliothecaris Robert Darnton gaat daarmee de komende vijf jaar zijn gedrukte boekencollectie op peil houden en materiaal uit de 17e en 18e eeuw beter ontsluiten en conserveren.

Vijf miljoen dollar. Bij de huidige wisselkoers is dat een kleine vier miljoen euro. Oftewel vijf keer ons jaarlijkse collectievormingsbudget voor de geesteswetenschappen. Zomaar als extraatje, bovenop de voor onze begrippen al gigantische budgetten waar een bibliotheek als Harvard toch al over kan beschikken.

Zou dat Arcadia Fund ooit gehoord hebben van de Laibrurie of de Joenifursitie of Emsterdem? Trotse bezitter van zo’n vier miljoen banden, een 8e eeuws handschrift van Julius Caesars De Bello Gallico en het manuscript van Multatuli’s Max Havelaar? Ook wij willen best $ 5 miljoen extra om onze collecties op peil te houden. Maar ja…

Al dat praten over Harvard aan de Amstel, Harvard aan de Zuidas en Harvard aan de Noordzee. ‘t Is natuurlijk zinloze luchtfietserij. Maar dit soort berichten maakt je toch ook wel nieuwsgierig naar het werken in een dergelijke omgeving. Ondanks de dramatische bezuinigingsverhalen bij Amerikaanse bibliotheken waar Library Journal en de Chronicle of Higher Education de laatste maanden ook vol mee staan.

Calimero spreekt

Vorige week verscheen het langverwachte rapport van de commissie-Cohen, oftewel de commissie Nationaal Plan Toekomst Geesteswetenschappen. Deze commissie was in september 2007 ingesteld door minister Plasterk ingesteld om hem te adviseren over een “duurzame en hoogwaardige beoefening van de geesteswetenschappen” op basis van een op te stellen waarde- en positiebepaling van de geesteswetenschappen in Nederland in internationaal perspectief. De commissie had oorspronkelijk per 1 april 2008 haar advies uit moeten brengen, maar heeft uiteindelijk twee keer zo lang nodig gehad om tot haar advies (of pleidooi) te komen.

Want het rapport, Duurzame Geesteswetenschappen getiteld, is vooral een pleidooi voor een structurele verhoging van de eerste geldstroom voor de geesteswetenschappen met, op termijn, € 70 miljoen. De belangrijkste redenen die daarvoor worden aangevoerd zijn de onevenwichtige leeftijdsopbouw onder het wetenschappelijk personeel bij de geesteswetenschappelijke faculteiten (waardoor jonge docenten en onderzoekers bijna niet aan de bak komen) en het beperkte beroep dat vanuit de geesteswetenschappen nu eenmaal op de tweede en derde geldstroom (respectievelijk NWO en vooral private financiering) gedaan kan worden. Faculteiten worden door de commissie uitgedaagd toekomstgerichte plannen te formuleren die door een nieuw in te stellen Regieorgaan Geesteswetenschappen op hun merites beoordeeld zullen worden met het oog op additionele financiering. Wordt na enkele jaren geconstateerd dat de plannen inderdaad het gewenste effect hebben, dan zal de structurele financiering van de desbetreffende faculteit verhoogd moeten worden. Alhoewel minister Plasterk pas in het voorjaar van 2009 met een kabinetsreactie zal komen, liet hij na de presentatie van het rapport al wel weten bereid te zijn vanaf 2011 structureel € 15 miljoen extra in de ondersteuning van de geesteswetenschappen te willen investeren.

De bibliotheekvoorziening voor de geesteswetenschappen komt slechts mondjesmaat aan de orde in het rapport. Wel staat er die bijna onvermijdelijke zin: “Bibliotheken, archieven en musea zijn voor de geesteswetenschappen wat laboratoria zijn voor de natuurwetenschappen.” (p. 16), maar verder wordt er nauwelijks aandacht besteed aan de ook beslist niet riante positie van de geesteswetenschappelijke bibliotheken. En dat is des te opvallender omdat juist dit jaar het in veel opzichten zo succesvolle, door NWO, de universiteiten én de faculteiten geesteswetenschappen gezamenlijk gefinancierde project Bibliotheekvoorziening Geesteswetenschappen wordt beëindigd. In het kader van dit zogenaamde BGW-project is in de afgelopen tien jaar bijna € 9 miljoen extra geïnvesteerd in de wetenschappelijke informatievoorziening t.b.v. de geesteswetenschappen op basis van landelijke zwaartepuntenafspraken. Door die BGW-gelden is het mogelijk geweest veel uniek gedrukt materiaal aan te schaffen dat anders niet beschikbaar gekomen zou zijn in de collectie Nederland en zijn ook grote digitale tekstbestanden als Early English Books Online (EEBO) en Eighteenth Century Collections Online (ECCO) aangeschaft door de Nederlandse universiteiten. Per 1 januari a.s. valt de extra financiering, en daarmee in feite ook de bodem onder de zwaartepuntenafspraken, weg en de consequenties daarvan hadden best door de commissie-Cohen in haar eindrapport meegenomen mogen worden. Duurzame geesteswetenschappen zijn nu eenmaal ook afhankelijk van een adequate infrastructuur. Nu maar hopen dat minister Plasterk dit verzuim komend voorjaar goed zal maken in zijn kabinetsreactie, al zal dat wel ijdele hoop blijken te zijn.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 47 andere volgers