Archive for the ‘faculteitsbibliotheek’ Tag

Bezuinigingstip: hergebruik boeken

Episode zoveel in de langlopende nieuwbouw-soap: het bestuur van het stadsdeel Centrum van Amsterdam heeft van de UvA te horen gekregen dat het Fortis-gebouw aan het Rokin geen geschikt alternatief is voor nieuwbouw op het Binnengasthuisterrein. Dat de UvA dat vindt hoeft uiteraard niet te verwonderen, maar blijkbaar is het stadsdeelbestuur het opnieuw met de UvA eens. Wordt waarschijnlijk nog tot in lengte van jaren vervolgd. Niet voor niets verklaart collegevoorzitter Karel van der Toorn: “Wie wil bouwen in de binnenstad, moet geduld en doorzettingsvermogen hebben.”

Ongetwijfeld zullen we in dat nog lange traject ook nog wel eens met een of meerdere bezuinigingsopdrachten geconfronteerd worden. Inspiratie kunnen we daarbij dan opdoen bij het nieuwe tijdelijke onderkomen van de faculteitsbibliotheek Bouwkunde van de TU Delft. Dat nieuwe onderkomen wordt gedomineerd door een balie van … boeken! Geweldig idee. Dat kunnen wij natuurlijk ook. Niet alleen een balie, maar ook de tafels, de stoelen, wellicht zelfs de boekenkasten! We hebben nog wel een paar kilometertjes af te stoten materiaal in ons depot in Amsterdam Zuidoost staan. Dat we daar niet eerder aan gedacht hebben.

Zelfstudie

Een groot gedeelte van de middag bezig geweest met de voorbereiding van een presentatie over de bibliotheekvoorziening voor de faculteit der Geesteswetenschappen. Die presentatie is bedoeld voor het Facultair Bestuursberaad, het overleg van de decaan met de afdelingsvoorzitters. Een goed moment om dus eens terug te kijken op wat er in de afgelopen jaren gerealiseerd is en welke ingrijpende veranderingen er zich voltrokken hebben. Van twaalf bibliotheeklocaties voor de geesteswetenschappen naar op dit moment nog vier, bijvoorbeeld (en natuurlijk nog steeds met het perspectief van dat ene gebouw, op het BG-terrein of aan het Rokin).

Al materiaal verzamelend kwamen er toch een aantal leuke cijfers boven tafel. Zo is het bedrag dat we jaarlijks reserveren voor de aankoop van monografieën in de afgelopen jaren nominaal ongeveer op hetzelfde niveau gebleven, maar als percentage van het collectievormingsbudget in tien jaar tijd gedaald van 66% naar 45%. Dat is een grotere daling dan ik verwacht had. De stijging van het budget is in die periode helemaal opgegaan aan het opvangen van prijsstijgingen (m.n. bij de tijdschriften) en aan de bijdrage vanuit geesteswetenschappen aan de big deals voor e-tijdschriften. Die laatste bijdrage bedraagt inmiddels bijna 15% van het collectievormingsbudget. Tegelijkertijd besteden we ook nog steeds ca. € 150.000 aan papieren tijdschriften, voor een kleine 1.450 abonnementen. Voor veel deeldisciplines van de geesteswetenschappen zijn de aanstaande onderhandelingen over de verlenging van de licentie voor Elseviers ScienceDirect dan ook van veel minder belang dan de continuering van die papieren abonnementen op tijdschriften waarvan een e-versie nog (lang?) niet aan de horizon is verschenen.

En nog zo iets: het aantal uitleningen bij Geesteswetenschappen blijft maar stijgen, tegen de algemene trend in van langzaam teruglopende aantallen uitleningen die bijvoorbeeld uit de statistieken van de Association of Research Libraries telkens blijken. Alle vier bibliotheeklocaties vertonen sinds 2002 stijgende uitleencijfers, variërend van een stijging tussen 2002 en 2008 met 18% tot zelfs 87%.  Er is altijd het nodige op dergelijke gegevens af te dingen en het is inderdaad zo dat ons aanbod aan e-books zeker voor de geesteswetenschappen nog beperkt is, maar deze boodschap is toch ook luid en duidelijk: het gedrukte boek neemt nog steeds een essentiële plaats in in het geesteswetenschappelijk onderwijs en onderzoek.

Bert en Bert

Afgelopen donderdag eindelijk de gelegenheid om bij te praten met Bert Gazendam, faculteitsbibliothecaris voor de faculteiten Economie en Bedrijfskunde (FEB) en Maatschappij- en Gedragswetenschappen (FMG). Voor de zomervakantie kon hij niet meegenomen worden in het rondje faculteitsbibliotheken omdat hij toen bezig was aan vier maanden durende trip rond de wereld. Jaloersmakend, als je nu de verhalen hoort (en als je dat door zijn blog al niet geworden was).

Bert heeft zo’n twee jaar geleden deze functie op zich genomen met als een van de belangrijkste opdrachten voor de komende jaren de fysieke en personele integratie zien te realiseren van de nu nog op twee locaties gevestigde faculteitsbibliotheken voor FEB en FMG (resp. de Pierson Révész Bibliotheek en de Bushuisbibliotheek). In het masterplan huisvesting van de UvA is na de oplevering van de nieuwbouw voor de bèta-faculteit in de Watergraafsmeer de concentratie van alle gamma-faculteiten, inclusief bijbehorende bibliotheken, op het Roeterseiland voorzien. Over 2 à 4 jaar moet dat z’n beslag gaan krijgen, dus enerzijds tijd genoeg om de integratie en verhuizing goed voor te bereiden maar anderzijds zijn dit gecompliceerde processen die ook ruim de tijd vragen.

Lang stilgestaan bij de methode die we zullen gaan hanteren om ook bij de faculteitsbibliotheken FEB en FMG een uniform plaatsingssysteem voor de open opstelling te kunnen invoeren op basis van de Dewey Decimal Classification. Bert heeft daarbij het voordeel dat de twee collecties waar het bij hem om gaat al sprake is van een gezamenlijk plaatsingssysteem op basis van de Nederlandse Basisclassificatie. Van het ene systeem moet hij dus overstappen naar het andere. Bij Geesteswetenschappen ligt dat wat anders. Op de vier locaties waar nu nog collecties Geesteswetenschappen in open opstelling staan zijn niet minder dan 34 verschillende plaatsingssystemen in gebruik, de erfenis van de veel geïdealiseerde huisvestingssituatie van zo’n 30 à 40 jaar geleden toen elke opleiding kon beschikken over een riant grachtenpand met de bibliotheek vaak als kloppend hart in het midden. In de afgelopen decennia heeft er weliswaar een aanzienlijke concentratie van de faculteit plaatsgevonden in een beperkt aantal panden, en ook concentratie van bibliotheekvoorzieningen, maar met instandhouding van alle variëteiten in plaatsingssystemen die op al die verschillende plekken, en met alle goede bedoelingen, zijn uitgedacht en geïmplementeerd. Grote opdracht voor de komende jaren is om dat op een gezamenlijke noemer te brengen en tot één geïntegreerde collectie Geesteswetenschappen te komen. Met Bert afgesproken dat we wat dit onderwerp betreft intensief samen zullen werken en van elkaars expertise zullen zien te profiteren.

Buurten bij de juristen

Op bezoek vandaag bij collega Mieke Vermeulen, faculteitsbibliothecaris van de Juridische faculteit. De Juridische Bibliotheek (JB) vormt geen onderdeel van de, centrale, UB-organisatie maar is organisatorisch nog gewoon ingebed in de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Ze bevindt zich daarmee in dezelfde positie als de Medische Bibliotheek, de bibliotheek van ACTA (Tandheelkunde) en de bibliotheek van de faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica, al zal die laatste hoogstwaarschijnlijk in de loop van dit jaar ook onder de vleugels van de UB komen. De faculteitsbibliotheek Geesteswetenschappen maakt al sinds 1999 deel uit van de UB-organisatie; Economie en Bedrijfskunde (FEB) en Maatschappij- en Gedragswetenschappen (FMG) vormen daar sinds 2006 onderdeel van. Al met al in organisatorisch opzicht een wat gecompliceerd plaatje waar Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA) als overkoepelende term voor is gekozen. Een van de twee adjunctdirecteuren van de UB heeft de onderlinge samenwerking tussen de faculteitsbibliotheken en met de centrale diensten (Elektronische Diensten, Publieksdiensten, Verwerving & Ontsluiting) in zijn portefeuille. Dat ligt nu dus deels op mijn bordje en mede daardoor ook vandaag dit bezoek aan Mieke.

De Juridische Biblbiotheek, en de faculteit der Rechtsgeleerdheid, zijn nu nog gehuisvest in de historische Oudemanhuispoort. Maar hoe lang nog? In het huisvestingsplan van de UvA wordt uitgegaan van concentratie van de bèta-faculteit in de Watergraafsmeer (zie nieuwbouw), vervolgens concentratie van alle sociale wetenschappen op en rond het Roeterseiland, en als sluitstuk concentratie van alle geesteswetenschappers, inclusief nieuwbouw voor de Universiteitsbibliotheek, op en om het Binnengasthuisterrein. De positie van de juristen is nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Op de huidige plaats blijven zitten of bij de gamma’s aansluiten op het Roeterseiland? (zodat de OMHP ook vrij komt om een deel van de geesteswetenschappers te huisvesten). Het laatste woord is hierover nog niet gezegd, maar het lijkt voor de juristen toch in de richting van het Roeterseiland te gaan, al zal er nog wel wat water door de Amstel stromen voordat het zover is.

Uiteraard is die huisvestingskwestie een zaak die Mieke nadrukkelijk bezig houdt. Maar daarnaast hebben we het ook gehad over Readers Online, de (on-)mogelijkheden van dynamisch collectiebeheer, inzet van personeel en de veranderende rol van informatiespecialisten, en de relatie tussen centrale UB (en onderdelen daarvan) en haar faculteitsbibliotheek. Zaken waar ik als faculteitsbibliothecaris voor geesteswetenschappen ook mee te maken heb, maar vanwege een andere organisatorisch uitgangspunt vaak op een andere manier. Kortom, een nuttig gesprek dat ik ook met de andere faculteitsbibliotheken nog ga voeren.