Archive for the ‘elektronische tijdschriften’ Tag

TWIT #4

TWIT

Advertenties

Weekendvitaminen #52

Op het nachtkastje

Beeld van de week

Samenwerkenpost

Meer dan een jaar geleden publiceerde ik de post Ook bewaren is samenwerken, over landelijk overleg over gemeenschappelijk bewaarbeleid van de universiteitsbibliotheken in Nederland. Het aantal raadplegingen van deze specifieke post volgde een vertrouwd patroon: in de eerste paar dagen een flink aantal raadplegingen en daarna af en toe nog eens een kleine oprisping. Met deze post ging het echter anders, bemerkte ik afgelopen week. Deze maand is hij al 3x zo vaak geraadpleegd als in de dagen kort na publicatie en ik heb echt geen flauw benul waarom. Geen extra aandacht voor gevraagd, geen link naar geplaatst, maar opeens deze belangstelling. Raar zoals dat soms toch gaat.

Weekendvitaminen #46

Op het nachtkastje

  • Kathleen Fitzpatrick, ‘Openness, value, and scholarly societies. The Modern Language Association model’, College & Research Libraries (December 2012)
  • David J. Solomon, ‘Digital distribution of academic journals and its impact on scholarly communication: Looking back after 20 years’, Research in Open Access 
  • JISC Inform, Issue 35 (Winter 2012)
  • Lorcan Dempsey, ‘Thirteen Ways of Looking at Libraries, Discovery, and the Catalog: Scale, Workflow, Attention’, Educause Review (November/December 2012)

Beeld van de week

Fraaie animatie over het gebruik van HathiTrust gedurende 24 uur. Opvallend: vanuit Australië wordt de database (nog) nauwelijks geraadpleegd.


En: NVB wordt KNVI. De leden hebben gesproken:

KNVI

Yes! We’ve Got It! (ehhh … in 2014)

Zo langzamerhand worden de effecten zichtbaar van de miljoenen-impuls die NWO heeft gegeven aan de vorming van open access tijdschriften in de geesteswetenschappen. Ook het vlaggenschip van de Nederlandse geschiedwetenschap, de deftige Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden (in het wereldje beter bekend als de BMGN), is sinds de eerste aflevering van 2012 open access beschikbaar via het Utrechtse Igitur-platform. Het tijdschrift wordt nu ook nadrukkelijker als tweetalig gepositioneerd, naast Nederlands ook Engels, met de naamsaanpassing tot BMGN – Low Countries Historical Review.

De ambities gaan echter veel verder dan alleen maar een meer internationaal lezerspubliek. In het persbericht ter gelegenheid van het verschijnen van het eerste open access nummer staat namelijk ook: “From 2011 onwards the journal is indexed by Thomson Reuters for inclusion in its annual Journal Citation Reports (first impact factor to appear in 2014).” Soms geloof je je eigen ogen niet. Want wat schreef ik een jaar geleden toen het bericht over de toekenning van NWO van de subsidie voor de omvorming van onder andere de BMGN naar een open access tijdschrift werd bekendgemaakt?

Het aantal OA-tijdschriften in de geesteswetenschappen zal dit jaar zeker verdubbelen door de subsidies die door NWO zijn toegekend: zeventien nieuwe OA-tijdschriften, waarvan negen echt nieuwe en acht bestaande die naar OA worden omgevormd. Bij die laatste groep zit een aantal opvallende, zoals de Nieuwe West-Indische Gids en de Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. Die laatste, een ware icoon van de Nederlandstalige historiografie, zal omgevormd worden tot de Low Countries Historical Review. Dat wordt even wennen, maar is blijkbaar onvermijdelijk in de onstuitbare Anglicanisering van de wetenschap, ook in de geesteswetenschappen. Nu nog een hoge impact factor en het succes is compleet. ;-)

Hebben ze dit nu zelf bedacht of is het gewoon een kwestie van opvolgen van goed advies? (waarbij je je uiteraard kunt afvragen hoe ‘goed’ dat advies was).

Een impact factor, daar gaat het dus nu blijkbaar om. Het is goed daarbij te realiseren dat er op dit moment welgeteld 43 historische tijdschriften een impact factor hebben volgens de laatste Journal Citation Reports (2010), variërend van een impact factor van 1,907 voor de American Historical Review (de enige boven de 1,0 overigens) tot een 0,000 voor Zeitgeschichte. Waar de BMGN in 2014 de ranglijst mee zal binnenstormen weet ik nu nog niet en durf ik ook niet te voorspellen. Dat de 32 artikelen uit de jaargangen 2011 en 2010 tot nu toe welgeteld één citatie in Web of Science hebben weten te genereren belooft wat dat betreft echter weinig goeds.

Misschien is er ook wel iets belangrijkers dat tot 2014 de aandacht vraagt: de subsidie van NWO is voor drie jaar en stopt dus in dat jaar. Tegen die tijd zal de open access versie van de BMGN zichzelf moeten bedruipen. Dat is helemaal nog geen gelopen race.

Weekendvitaminen #7

Op het nachtkastje

  • Current Cites van Roy Tennant en consorten doet al meer dan 20 jaar wat ik op bescheidener wijze met Weekoogst en Weekendvitaminen een kleine 2 jaar probeer te doen: een keuze te maken uit het overweldigende aanbod aan meer en minder relevante literatuur over informatietechnologie en digitale bibliotheken. Current Cites verschijnt maandelijks en selecteert meestal tussen de 5 en 8 belangrijke rapporten en artikelen uit. Voor het eerst deze maand niet: “With this issue we break with over two decades of tradition to publish a single citation.” En die uitzondering betreft het hier op Zeemanspraat inmiddels al drie maal genoemde rapport Redefining the Academic Library. Als er nu nog mensen zijn die reden hebben dit rapport niet te lezen… 
  • In de nieuwe aflevering van Learned Publishing staat o.m. een artikel van Eefke Smit en Marnix van der Graaf (Pleiade) over de bereidheid van uitgeverijen om hun databases van digitale artikelen beschikbaar te stellen voor text mining. Het artikel zit achter een paywall, maar geïnteresseerden hoeven zich daardoor niet tegen te laten houden. Het is namelijk een bewerking en samenvatting van een rapport van 163 pagina’s dat afgelopen mei al verscheen: Journal Article Mining.
  • Met de nieuwe universiteitsbibliotheek op het Amsterdamse Binnengasthuisterrein liep het in 2011 weer weinig voorspoedig. Elders wordt er echter druk doorgebouwd aan nieuwe bibliotheken. Library Journal vat de trends van het afgelopen jaar samen.

Beeld van de week

Over de digitaliseringsactiviteiten van Google bij de Koninklijke Bibliotheek is weinig bekend. Een deel van wat we weten hebben we te danken aan de volhardendheid van Ingmar Koch die nog steeds met de KB een strijd voert over de vrijgave van documenten die betrekking hebben op de deal met Google. Deze week diende hij weer een bezwaarschrift in tegen de eerdere, beperkte vrijgave door de KB.

Verder moeten we het doen met een weinigzeggende tweet van directeur Bas Savenije van begin dit jaar:

Deze presentatie van Matthijs van Otegem tijdens de OCLC Contactdag afgelopen oktober geeft al iets meer informatie vrij:

MatthijsVanOtegem_KB_digitalisering

Maar ik denk dat we voor meer details toch vooral van de activiteiten van Ingmar afhankelijk zullen blijven.

Weekoogst #57

Journal TOCs
JournalTOCs is een gratis attenderingsdienst op ca. 16.500 tijdschriften van alle grote wetenschappelijke uitgeverijen. Geen noodzaak dus om je op iedere afzonderlijke website van een uitgeverij te abonneren op nieuwe inhoudsopgaven van specifieke tijdschriften, maar één site die toegang biedt tot de relevante en belangrijke tijdschriften in alle disciplines. Op haar homepage biedt JournalTOCs ook een overzicht aan van de meest gevolgde tijdschriften. Hoe verbazingwekkend is het dat van de top-20 tijdschriften er 15 in de categorie Library and Information Science vallen? Library Hi Tech heeft de meeste followers (176). Nature moet het met een derde plaats doen (137) en Science met een 15e plaats (84). Blijkbaar heeft deze dienst de echte doelgroep nog niet bereikt.

Publish or Perish
In april publiceerde de London School of Economics Maximizing the Impacts of Your Research. A Handbook for Social Scientists. Op de bijbehorende blog worden onderwerpen uit het handbook nader toegelicht en/of verder uitgewerkt. Zo worden Web of Science, Google Scholar en Google Book Search als citation tool vergeleken met het programma Publish or Perish van Anne Harzing. De titel van de post “Why ‘Publish or Perish’ has the edge over Google Scholar and Scopus” wordt in de post zelf echter niet waargemaakt; het komt toch weer neer op het gebruiken van een combinatie van tools, afhankelijk van de discipline en het onderwerp.

GBS-zaak sleept zich voort
Google is er in de VS nog niet uit met de schrijvers en uitgevers. Tijdens de status hearing vorige week kon er nog geen overeenkomst gemeld worden over een aanpassing van de Google Books Settlement die tegemoet komt aan de bezwaren van rechter Chin. Een hervatting van de oorspronkelijke rechtszaak behoort dan ook nadrukkelijk weer tot de mogelijkheden. Chin heeft de betrokken partijen nu tot 19 juli uitstel gegeven. Publishers Weekly vat de stand van zaken alsvolgt samen:

While the hearing itself was uneventful, statements made by publishers and authors after the hearing were perhaps more telling. “The parties have held conversations to determine if a revised agreement is possible,“ said AAP president and CEO Tom Allen in s statement. “Those conversations are ongoing and if not successful, the litigation will resume.” In a brief statement, Authors Guild executive director Paul Aiken said authors were “giving settlement discussions a fair shot before pressing ahead with our litigation.” Google had no statement at press time.
Those statements stand in contrast to statements made just after the settlement’s rejection on March 22, when publishers and authors expressed eagerness to strike a revised deal.

Neerlands bescheiden OA-bijdrage

Volgens de Directory of Open Access Journals (DOAJ) zijn er op dit moment 44 (geregistreerde) open access-tijdschriften in Nederland. Dat is een bescheiden aantal in de DOAJ (totaal inmiddels bijna 6.500 tijdschriften), waarmee Nederland op de 30e plaats van de landenlijst komt, ver achter bijvoorbeeld Roemenië en Colombia. Dat aantal van 44 tijdschriften is netjes verdeeld over alfa, bèta & medisch en gamma, respectievelijk 13, 18 en 13 tijdschriften. Drie van de 44 hanteren (althans volgens de DOAJ) een auteursbijdrage voor het publiceren in open access: twee tijdschriften van Bentham Open en een van het Centraal Bureau voor Schimmelcultures. Die twee van Bentham zijn waarschijnlijk abusievelijk aan Nederland toegeschreven, zodat onze OA-bijdrage nog bescheidener is.

Het aantal OA-tijdschriften in de geesteswetenschappen zal dit jaar zeker verdubbelen door de subsidies die door NWO zijn toegekend: zeventien nieuwe OA-tijdschriften, waarvan negen echt nieuwe en acht bestaande die naar OA worden omgevormd. Bij die laatste groep zit een aantal opvallende, zoals de Nieuwe West-Indische Gids en de Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. Die laatste, een ware icoon van de Nederlandstalige historiografie, zal omgevormd worden tot de Low Countries Historical Review. Dat wordt even wennen, maar is blijkbaar onvermijdelijk in de onstuitbare Anglicanisering van de wetenschap, ook in de geesteswetenschappen. Nu nog een hoge impact factor en het succes is compleet. 😉

Toegang, toegang en nog eens toegang

Geen grotere frustratie voor een onderzoeker dan een verwijzing naar een relevant artikel gevonden te hebben en dan te merken dat hij geen toegang heeft tot dat artikel. Wat dan te doen? Uit onderzoek van CIBER blijkt dat de betreffende onderzoeker als hij aan een universiteit verbonden is in meerderheid zijn netwerk aanboort om toch aan het artikel te komen; onderzoekers buiten het hoger onderwijs leggen zich er simpelweg bij neer en gaan op zoek naar ander relevant materiaal. De oplossing voor dit probleem ligt uiteraard voor de hand: open en onbeperkte toegang tot alle resultaten van met publiek geld gefinancierd onderzoek, kortom Open Access.

Verbetering van de toegang tot resultaten van wetenschappelijk onderzoek stond centraal op de ochtendsessie van de laatste dag van de UKSG-conferentie in Harrogate. Eerst vonden drie korte presentaties plaats van resultaten van nieuw, nog niet gepubliceerd onderzoek naar de (on-)mogelijkheden van de transitie naar volledige open access (o.m. door JISC en RIN gefinancierd; morgen wordt het rapport gepubliceerd), de resterende barrières voor een volledige overgang naar e-only voor tijdschriften (RIN opnieuw) en de bovengenoemde alternatieven voor het omzeilen van tolpoorten (CIBER).

Uitgaande van de huidige situatie biedt volgens het JISC/RIN-onderzoek Gold OA de meeste kansen op blijvend succes in verhouding tot de te maken kosten, mits de Article Processing Fee voor een artikel onder de GBP 2.000 blijft (€ 2.250). Als ik er gemakshalve dan even van uit ga dat alle 7.500 UvA-publicaties per jaar artikelen zijn, zou dat neerkomen op een bedrag van bijna € 17 miljoen (!) dat door de UvA-auteurs, en hun financiers, zou moeten worden opgehoest. Dat lijkt me weinig realistisch, ook al staan er de besparingen van het wegvallen van abonnementen en licenties tegenover.

Green OA dan maar? Dat onderwerp kwam in de aansluitende discussie nadrukkelijk aan de orde, al was het maar omdat een van de discussianten Alma Swan, een verklaard OA-protagonist, was. Ze had het moeilijk tegenover haar opponent, Steven Hall van IOP Publishing. Swan hamerde op de noodzaak van mandaten door subsidiegevers, onderzoeksinstellingen en universiteiten, maar moest toegeven dat zelfs in de meest succesvolle gevallen dat uiteindelijk maar tot de opname van zo’n 60% van de daadwerkelijke output van een instelling in een repository leidt. Is deponering van publicaties in een repository op vrijwillige basis, dan wordt het percentage van 20% maar zelden gerealiseerd. Het was dan ook met enig Brits understatement dat een van de inleiders bij een keuze voor Green OA opmerkte dat “it is just a question of filling those institutional respositories” daarna was.

Uiteraard komen de presentaties en de rapporten waarnaar ze verwijzen binnenkort beschikbaar op de UKSG-website, maar hier toch al vast de 12 barrières voor een complete overgang naar e-only voor tijdschriften. Ze werden door Laura Cox in omgekeerde volgorde van belangrijkheid gepresenteerd. De laatste twee zullen niemand verbazen.

12. embedded library print culture (wij zijn nog heel erg van dat papier)
11. reluctance to engage with Open Access (bij bibliotheken)
10. continuing demand for print (van gebruikers)
9. availability of digital archives (vaak nl. niet)
8. scholarly culture (print telt, online niet)
7. print-only journals (ze bestaan nog steeds…)
6. opt-in deals in UK (waardoor licenties duurder zijn dan bij verplichte deelname)
5. long term preservation (niet door alle uitgevers goed geregeld)
4. technical issues (al die verschillende platforms…)
3. continuing accees (wat als een licentie wordt beëindigd?)
2. VAT (in GB is er zelfs geen VAT op papier!)
1. publisher pricing policies

Zoals gezegd , die laatste twee zal niemand verbazen. Uiteindelijk gaat het toch altijd weer om de centen. En om toegang.

Weekoogst #49

Open access tijdschriften in de geesteswetenschappen
Het blijft een ongemakkelijke combinatie, NWO en communicatie. Maakt men zich sterk voor open access, stellen ze extra geld beschikbaar voor geesteswetenschappelijke OA-tijdschriften, worden die extra gelden toegekend en … is daar niets van op de eigen website terug te vinden. ’t Is dat ik ook nog steeds geabonneerd ben op het kwartaaalblad Geestesoog, waar in het laatste nummer die toekenningen worden gemeld (in totaal 17, waarvan 8 voor het omvormen van een bestaand tijdschrift naar OA en 9 voor nieuwe OA-tijdschriften). Op de NWO-site lezen we ondertussen nog rustig “Naar verwachting zal het gebiedsbestuur Geesteswetenschappen in de tweede helft van februari 2011 tot een besluit komen.” Geestesoog is weliswaar inmiddels ook digitaal beschikbaar, maar toch. NWO zou hier toch meer aandacht aan moeten besteden. Deze vorm van subsidiëring is  redelijk uniek in OA-land.

QR-codes
SURF heeft een rapport uitgebracht over het gebruik van QR-codes in het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. De bibliotheek ontbreekt in de voorbeelden, maar wel wordt bijvoorbeeld het gebruik in syllabi en verrijkte publicaties toegelicht. Het bijbehorende filmpje maakt een en ander nog eens inzichtelijker. ‘k Raak nu toch wel steeds meer geïnteresseerd in het gebruik van de QR-codes in onze eigen catalogus. Wie zou daar iets over kunnen zeggen?
Hier trouwens nog een aardig filmpje over het gebruik van QR-codes bij een bibliotheekrondleiding.

Onderzoek gebruik e-readers
Volgens een nieuw artikel in Information Technology and Libraries vormen e-readers, ook onder studenten, nog steeds een niche markt. De early adopters hebben er uiteraard een, maar slechts een derde van hen geeft de voorkeur aan een e-reader boven papier. Kunnen de late adopters dus rustig achterover blijven leunen? Nee, beslist niet. Zoals de auteur van dit artikel terecht opmerkt: de markt is sterk in beweging (het onderzoek vond plaats voor de introductie van de iPad…), prijzen van e-readers dalen nog steeds en uitgevers zullen op het terrein van DRM in moeten binden (laat HarperCollins dat overigens maar niet horen).

1 April
Terwijl in de blogo- en twittersphere vooral de vele 1 aprilgrappen van Google de aandacht trokken, vond ik deze op een ouderwetse discussielijst de aardigste: de Digital Humanities Quarterly maakte op 1 april via de discussielijst Humanist bekend over te gaan op een systeem van Peer Review with Advanced Technology (PRAT): “a new computational peer review system based on text analysis. This new approach to peer review will enable DHQ to process vastly increased numbers of submissions, speeding up time to publication and ensuring consistency of review criteria, compared with results from human peer reviewers.” Blijkens de reacties die de volgende dagen gepubliceerd zijn, was ik niet de enige die (ondanks alles) toch eerst even op het verkeerde been gezet was.

Steun Persée!

We kennen natuurlijk allemaal JSTOR, het digitale archief van inmiddels meer dan duizend wetenschappelijke tijdschriften uit de Angelsaksische wereld. Vaak belangrijk materiaal uit de afgelopen eeuwen, dat dan ook alleen tegen fikse betaling beschikbaar is, vooral binnen de muren van wetenschappelijke bibliotheken. We kennen daarnaast misschien ook allemaal DigiZeitschriften, de Duitse variant op JSTOR. Nog lang niet zover ontwikkeld, met een geringer aanbod, en ach ja, het gaat ‘maar’ om Duitstalige tijdschriften en dus kost een licentie een fractie van wat je voor JSTOR moet betalen. Maar kennen we vervolgens ook nog eens allemaal Persée? Inderdaad, het Franse broertje van JSTOR. Ook hier een fantastisch aanbod van gedigitaliseerde archieven van Franstalige tijdschriften en seriewerken uit het meer en minder verre verleden. Een prachtige bron voor iedere letterkundige, (kunst)historicus of sociale wetenschapper die geïnteresseerd is in de Franse cultuur en geschiedenis. En, misschien wel het belangrijkste, Persée is voor iedereen gratis toegankelijk.

En nu is het hommeles rond Persée. De hostende instelling, de universiteit van Lyon 2 heeft zonder vooroverleg aangekondigd de hosting van Persée te beëindigen. Wat dat precies voor consequenties zal hebben voor het tot nu toe gedigitaliseerde materiaal en of de soep uiteindelijk echt zo heet gegeten zal worden, is op dit moment nog de vraag. Maar er is inmiddels wel een internationale steunactie voor Persée op gang gekomen middels een petitie die door iedereen ondertekend kan worden. Doen!

                                               Persée en péril