Archive for the ‘Digitale Bibliotheek’ Tag

TWIT #38

TWIT

https://twitter.com/brinxmat/status/429905128104026112

Aanmelduhhh!

Weer een MOOC, maar nu over de hyperlinked library! Aangeboden door Michael Stephens van de School of Library and Information Science (SLIS) van San José State University in Californië. Stephens is uiteraard geen onbekende in bibliotheekland (publicaties ; blog Tame The Web; Twitter).

Course Description

The term “Hyperlinked Library” describes how our connected world is transforming 21st Century libraries into participatory, playful, and user-centered spaces while upholding traditional values. It encompasses both physical and virtual space, as well as many types of libraries.

The Hyperlinked Library MOOC will examine various participatory theories of library service, the impact of emerging technologies on libraries, and the growing focus on a creation/curation culture. Students will explore the definition of participatory service, some key trends that impact the Hyperlinked Library model, and examine what the shift means for libraries and information work in today’s digital information age.

Students will experience an interactive online learning environment via a wide range of tools and diverse materials (e.g., freely accessible readings, recorded presentations from practitioners, and online videos). Students will be encouraged to explore these resources and engage with peers and instructors, heightening their learning and taking full advantage of this professional development opportunity.

SJSU SLIS assistant professor Michael Stephens developed and created the Hyperlinked Library course over the last few years, drawing on experiences working with libraries located across North America and internationally, including Germany, Australia, Turkey, Switzerland, the Netherlands, and the United Kingdom. He will pull in global experts and resources as part of the Hyperlinked Library MOOC learning experience.

Start op 3 september en de cursus duurt 12 weken. Echt massive zal het niet worden, want de inschrijving is beperkt tot de eerste 400 aanmelders.

Dus waar wacht je op?

Aanmelden

P.S. ik ben je al voor geweest… 😉

Wedden dat?

Een paar overdenkingen bij:

en klik hier voor de reacties.

1) staat digitaliseren altijd gelijk aan innovatie?

2) de fysieke bibliotheek wordt afgeschaft. Daarvoor in de plaats komen digitale studie- en samenwerkplekken, digitale overlegruimtes, digitale informatiespecialisten?

3) de hogeschool Inholland is te vergelijken met de Open Universiteit? Ik heb geloof ik een recente ontwikkeling in het Nederlandse hoger onderwijs gemist.

4) er zijn inderdaad voorbeelden in de Verenigde Staten van hoger onderwijs bibliotheken die ‘volledig digitaal’ zijn gegaan (hetgeen volgens mij iets anders is dan een bibliotheek te ‘digitaliseren’). De Amerikaanse onderwijsmarkt is echter wat betreft de digitale beschikbaarheid van onderwijsmateriaal niet te vergelijken met de Nederlandse. En het zijn tot nu toe uitzonderingen; van een trend is nog geen sprake.

5) terecht wijst @AnnekeDirkx in haar reactie op de problematische situatie rond e-books. In de consumentenmarkt zijn die al redelijk uitgekristalliseerd, maar in de onderwijsmarkt nog lang niet. Als bibliotheken (of dat nu hoger onderwijs of openbare zijn) op dit moment ergens tegenaan lopen zijn dat alle beperkingen die ons door uitgeverijen worden opgelegd bij het beschikbaar stellen van e-books. Dat zijn geen problemen die opeens als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen.

Wedje afsluiten? Ook in 2016 zal Inholland nog over een fysieke bibliotheek beschikken.

En ik ben uiteraard zeer benieuwd naar het onderzoek (het rapport) waarop deze majeure beslissing is gebaseerd. Zou Inholland die met de wereld van de hoger onderwijs bibliotheken willen delen?

Weekend(= vakantie)vitaminen #35

Op het nachtkastje

  • D-Lib Magazine (July/August 2012). Special issue over data mining.
  • SPEC Kit 328: Collaborative Teaching and Learning Tools (ARL)
  • Digitale drempels. Knelpunten voor legaal digitaal aanbod in de creatieve industrie (SEO)
  • Print Management at “Mega-scale”: a Regional Perspective on Print Book Collections in North America (OCLC Research)
  • David A. Bell, ‘The Bookless Library’ (The New Republic)
  • Brian Cox & Margi Jantti, ‘Discovering the Impact of Library Use and Student  Performance’ (EDUCAUSEreview Online)
  • Milena Dobreva e.a., User Studies for Digital Library Development, Facet Publishing, 2012

Beeld van de (komende) week (weken)

Voor de klas

Afgelopen week gaf ik op uitnodiging van Rens Bod in het kader van de module Digital Humanities een gastcollege over de Digital Library aan een selecte groep research master studenten van de Faculteit der Geesteswetenschappen. Niet zo maar een presentatie van een half uurtje, maar een volledig hoorcollege van twee keer 45 minuten met aansluitend discussie over het college zelf en de voorgeschreven literatuur. Kortom, niet iets wat je er zo maar even tussendoor doet, maar wat gedegen voorbereiding vereist. Dat heb ik echter met veel plezier in de afgelopen weken gedaan, ook al omdat het de mogelijkheid bood veel van het materiaal dat ik de afgelopen jaren voor m’n blog verzamelde, al dan niet becommentarieerde of anderszins op m’n harde schijf vastlegde nu eens echt ten nutte te maken.

In de andere gastcolleges in de module wordt vooral vanuit de verschillende deeldisciplines van de geesteswetenschappen gekeken naar de actuele stand van zaken m.b.t. het gebruik van digitale onderzoeksmethoden in die deeldisciplines, de kansen en mogelijkheden en uiteraard de uitdagingen waarvoor we nog staan. Mijn onderwerp, de Digital Library, kende echter een wat andere invalshoek: kunnen de digital humanities wel of niet zonder de digital library, en welke bijdrage kan de (digital) library leveren aan de verdere ontwikkeling van digital humanities? Klopt het wat Howard Besser in A Companion to Digital Humanities zegt, nl. dat “Digital libraries will be critical to future humanities scholarship.“?

Heb ik daarop een sluitend antwoord? Nee, hoogstens een idee over wat er mogelijk is. Maar zoals gezegd, het college bood me vooral de mogelijkheid de vele facetten van de digitale bibliotheek te belichten. Beginnend bij een definiëring en de geschiedenis van de digitale bibliotheek, leidde dat via een uitvoerige bespreking van alle inns en outs van Google Books naar een analyse van de verschillende soorten digitale bibliotheken. Het al dan niet ‘open’ zijn van die digitale bibliotheken (in alle betekenissen van het woord) leidde na de pauze tot de bespreking van open access, (linked) open data en de rol die voor de bibliotheek weggelegd kan zijn als data manager van de universiteit. 

Ik kijk met veel plezier op het gastcollege terug. De tijd en energie die ik er in geïnvesteerd heb, is nuttig bestede tijd geweest en het heeft me ook de nodige energie teruggegeven. Vaker doen dus!

P.S. de voorgeschreven literatuur was:

Weekendvitaminen #3

Op het nachtkastje

  • FinELib geldt als een van de succesvolste voorbeelden van een nationale digitale bibliotheek. Ierland heeft er ook één, nl. IReL (Irish Research eLibrary), maar daarvan is het voortbestaand hoogst onzeker. Moest er twee jaar geleden al 20% van het aanbod aan digitale bestanden geschrapt worden vanwege bezuinigingen, de actuele economische crisis maakt mogelijk een einde aan IReL. Monica Crump schrijft in Serials over de ontwikkelingen tot nu toe.
  • Research Libraries UK gaat onderzoek doen naar bijzondere collecties, om hun waarde te maximaliseren en hun kosten te minimaliseren. In het project wordt niet langer over special collections gesproken, maar over Unique and Distinctive Collections. De afkorting UDC wordt daarmee nieuw leven ingeblazen. Kennen we ‘m nog, de UDC?
  • Verwachte publicatiedatum (in druk) november 2012! Maar gelukkig biedt College & Research Libraries geaccepteerde manuscripten ook al als pre-print aan. En dus kunnen we nu al bijdragen lezen over factoren die het gebruik van een e-bookcollectie beïnvloeden en het copyright-moeras van het aanbieden van digitaal lesmateriaal (electronic reserves) in plaats van over een jaar. Alsof in de tussentijd de tijd stil zou staan…
  • Volgende maand zitten we natuurlijk allemaal te wachten op de publicatie van Horizon 2012, de jaarlijkse vooruitblik op te verwachten technologische vernieuwing in onderwijs en onderzoek. Op de 2012-wiki is natuurlijk al het een en ander terug te vinden. De Britse JISC publiceert nu al in haar e-zine JISC Inform haar blik op Technologies to watch in the next five years. Wie laat zich nog verrassen?

Beeld van de week

Ranglijstjes, we worden er deze week weer mee doodgegooid. Het Leidse CWTS kwam ook met een nieuwe editie van haar ranking waaruit onderstaande vier lijstjes voor de Nederlandse universiteiten. Afhankelijk van de keuze voor een bepaalde maat is er voor bijna elke universiteit wel een lijstje uit te kiezen waar ze in de top-3 terecht komt. Gelukkig maar.

Proportioneel aandeel van top 10-publicaties: UT, WUR, EUR

Totaal aantal publicaties 2005-2009: UU, UvA, RUG

Gemiddeld aantal citaties: EUR, UL, VU

Gemiddeld aantal citaties (genormaliseerd): UU, WUR, TUe

Alleen voor Delft, Maastricht en Nijmegen is hier geen eer te behalen. En trouwens, waar is Tilburg eigenlijk gebleven…

Weekoogst #58

One for All and All for One?

Deze verzuchting van collega Lukas Koster bekruipt je af en toe ook als je de Nederlandse discussie over de gemeenschappelijke informatie infrastructuur (GII) volgt en de moeizame verhouding daarbinnen tussen openbare bibliotheken enerzijds, universiteitsbibliotheken anderzijds en de Koninklijke Bibliotheek die hierin een geheel eigen koers probeert te varen. En je ziet die tweedeling ook terugkeren in de actuele discussie in de VS over Robert Darntons idee van een Digital Public Library of America (DPLA). Deze heeft namelijk al aanleiding gegeven tot twee nieuwe acroniemen, de SDLA en de NDLA. De Scientific Digital Library of America voor de wetenschappelijke wereld en de National Digital Library of America voor de openbare bibliotheken. Sommigen in de discussie zien die scheiding met leedwezen aan en pleiten, zoals Karen Coyle, hartstochtelijk voor een ‘One for All and All for One’. De belangen lopen echter voor de veschillende doelgroepen niet voor de volle 100% parallel en dat maakt een gezamenlijk optrekken er niet eenvoudiger op. In de VS net zo min als in Nederland.

Het Spitsbergen-archief
Brewster Kahle’s Internet Archive richt zich niet meer alleen op het archiveren van het wereldwijde web en het digitaliseren van gedrukt materiaal, maar heeft zich nu ook de ambitie gesteld eenmaal gedigitaliseerde boeken voor de eeuwigheid in hun fysieke staat te bewaren. Op dit moment denkt Kahle aan een opslagfaciliteit voor ca. 10 miljoen boeken die netjes verpakt in verhuisdozen in aangepaste scheepscontainers worden opgeslagen in Richmond, California.

shipping containers

In een uitvoerige toelichting op het waarom van deze activiteit verwijst Kahle naar de Wereldzaadbank op Spitsbergen: “A seed bank might be conceptually closest to what we have in mind: storing important objects in safe ways to be used for redundancy, authority, and in case of catastrophe.” Mooi initiatief. Donaties, zowel van boeken als van geld, zijn overigens van harte welkom!

Espresso on the move
Nederland beschikt inmiddels, als enige land op het Europese continent, over twee Espresso Book Machines, met dank aan het American Book Center. Elders in Europa is de markt er blijkbaar nog niet rijp voor. Een indicatie voor hoe het met de acceptatie en penetratie van e-books staat? Wellicht.

Elders in de wereld groeit het aantal EBMs langzaam maar gestaag, zowel bij universiteitsbibliotheken en -boekwinkels als in het reguliere boekhandelcircuit, maar een echte verkoophit lijkt het nog niet te zijn.

Weekoogst #55

And the Winner is…
De nominaties voor Salems 2011 Library Blog Awards zijn deze week bekend gemaakt. Mijn pogingen om Laika’s MedLibLog genomineerd te krijgen zijn jammerlijk mislukt. Ik kan me niet aan de indruk wekken dat de blik toch vooral gericht is op ‘lokale’ (lees: Amerikaanse) blogs. Volgend jaar maar een nieuwe poging wagen.
Wat de mogelijke prijswinnaars van dit jaar betreft: bij de ‘general’ blogs is Librarian in Black wat mij betreft de gedoodverfde winnaar.  In de categorie ‘academic’ mag wat mij betreft de prijs naar ACRLog gaan. Er kan nog tot 1 juni gestemd worden.

Webarchiving door de KB
Iedereen is uiteraard bekend met de mogelijkheid via de Wayback Machine van Internet Archive oude versies van websites op te roepen. Zeemanspraat is bijvoorbeeld inmiddels zeven keer door Internet Archive opgeslagen. De Koninklijke Bibliotheek is ook actief met webarchivering en heeft nu de eerste resultaten van haar inspanningen beschikbaar gesteld. Daarvoor moet je dan wel naar de KB en in het bezit zijn van een KB-lenerspas (hoe dat zich verhoudt tot het open access-beleid van KB-bibliothecaris Bas Savenije weet ik niet zo goed). Dit is de lijst van websites die momenteel in gearchiveerde vorm beschikbaar zijn.

Zo subtiel als een bulldozer
Trots meldt Folia, het Amsterdamse universiteitsblad, dat ze de prijs voor de beste cover van hoger onderwijsbladen van het afgelopen jaar heeft gewonnen, inderdaad een felicitatie waard. Ontwerper Pascal Tieman licht zijn ontwerpfilosofie toe: ‘Waar het om gaat is dat je de lezer op het verkeerde been zet. Hij moet pas in tweede instantie doorhebben waar de omslag om draait.’ Vervolgens moest ik toch even grinniken toen ik de Folia (cover: Pascal Tieman) van deze week zag: die is toch aanzienlijk minder subtiel dan andere ontwerpen van Pascal.

Er gaat niets boven Groningen
Wat doe je als instelling als je zelf beschikt over een prima wetenschappelijke bibliotheek die toegang biedt tot tienduizende elektronische tijdschriften en honderden databases? Dan adviseer je je studenten om zich tegen een korting van 50% online in te schrijven als lid bij de Koninklijke Bibliotheek. Waarom? Nou, dan krijg je toegang tot de Digitale Bibliotheek van de KB met “een groot aantal databases en duizenden online tijdschriften”! Is het echt?
Sorry collega’s in Groningen, ik kon het niet laten. Dit berichtje verscheen onder de mededelingen van jullie informatiseringscentrum in jullie gezamenlijke blad Pictogram. Misschien dat die ICT’ers nog eens bij jullie langs moeten komen. 😉

And the Winner is … Primo!

Na een vergelijkend onderzoek tussen de vier belangrijkste kandidaten (EDS, Primo, Summon en WorldCat Local), een gezamenlijk met de UB Leiden ondernomen voorbereidingstraject én scherpe onderhandelingen met de leverancier is nu de kogel door de kerk: de UB Amsterdam gaat over tot de aanschaf van Primo van Ex Libris als nieuwe discovery tool. Daarmee zijn we niet de eerste in Nederland (Twente en Wageningen gingen ons voor), maar krijgt Primo wel echt vaste grond onder de voeten in de wereld van de Nederlandse universiteitsbibliotheken.

Kopen is één, implementeren is weer heel iets anders. De ambitie ligt wat dat betreft hoog, namelijk om in het najaar (het liefst natuurlijk al bij de opening van het nieuwe academisch jaar) de nieuwe zoekmogelijkheid al beschikbaar te kunnen stellen. Hoe dat er uit kan gaan zien, kan bijvoorbeeld afgeleid worden van de net geïmplementeerde Primo-versie van de UB Twente, FindUT. Het ene strakke zoekbalkje, alle digitale en papieren content in één zoekslag doorzocht en een resultatenlijst die met behulp van facetten eenvoudig in te perken is. Als je het zo formuleert, is die implementatie eigenlijk maar een fluitje van een cent. Maar we zullen zien.

Uiteindelijk zijn de echte winnaars natuurlijk straks onze studenten en medewerkers. Die hebben geen cursus meer nodig om zich de eigenaardigheden van onze Digitale Bibliotheek eigen te maken, althans dat hopen we. Maar de echte proof of the pudding blijft toch altijd in the eating. Ik ben benieuwd hoe we hier aan het eind van dit kalenderjaar tegenaan kijken. Ik zal een aantekening in Outlook maken om hier in december op terug te komen.

Afko #10: NBO

In het laatste nummer van de Informatie Professional staat een bijdrage van John Mackenzie Owen, een bewerking van een lezing die hij vorig najaar in Deventer verzorgde. De bijdrage is een pleidooi voor een NBO, één (digitale) Nederlandse Bibliotheek voor het Onderwijs (van vwo en mbo tot hbo en wo) in plaats van het huidige gefragmenteerde landschap. Dat is in de huidige omstandigheden niet alleen noodzakelijk, maar ook wenselijk. Een gecentraliseerde digitale bibliotheekvoorziening die op lokaal niveau in tot studiecentra omgebouwde ‘traditionele’ bibliotheken overal toegankelijk is. Die traditionele, papieren bibliotheek is inmiddels overbodig. De student van tegenwoordig wil een prettige warme ruimte met pc’s, draadloos netwerk en goede catering; de rest is irrelevant.

Ondanks de pittige uitspraken van Mackenzie Owen en zijn verstrekkende voorstellen is er door de bibliotheekwereld nog maar weinig aandacht aan besteed (uitzondering Leen Liefsoens). Hier dus maar wat gedachten die bij mij opkwamen.

Het voorstel voor een NBO is al weer een paar stappen verder dan de Digitale Wetenschappelijke Bibliotheek Nederland die Mackenzie Owen drie jaar geleden voorstelde. Een verklaring daarvoor kan ik in zijn bijdrage niet terugvinden. Zit het hele Nederlandse onderwijs, van vwo tot wo, op één gecentraliseerde digitale bibliotheekvoorziening te wachten? Doen we middelbare scholieren een plezier met toegang tot de artikelen uit Science Direct? Ik denk dat dit idee toch teveel vanuit de technische mogelijkheden en te weinig vanuit de daadwerkelijke behoeftes van de verschillende gebruikersgroepen van zo’n NBO is bedacht.

Bibliotheken, zeker de hogeschool- en universiteitsbibliotheken die Mackenzie Owen in zijn NBO wil zien opgaan, functioneren niet in een vacuum, maar zijn ondersteunende diensten voor de onderwijsinstellingen waarvan ze onderdeel uitmaken. Die onderwijsinstellingen komen nationaal en internationaal steeds meer in een concurrentiepositie ten opzichte van elkaar te staan, waarbij de lokaal beschikbare faciliteiten een van de punten vormen waarop geconcurreerd wordt. Één NBO zou prima passen bij één NIHMVO, maar stuit in de huidige constellatie al snel op de grenzen van samenwerking. (NIHMVO = Nederlands Instituut voor Hoger, Middelbaar en Voortgezet Onderwijs)

Zijn studenten, docenten en onderzoekers gebaat bij eenheidsworst (een van de illustraties bij Mackenzie Owens artikel is niet voor niets een worstmachine) of juist bij maatwerk? In alle gebruikersonderzoeken die ik onder ogen krijg wordt steeds de nadruk gelegd op diensten en dienstverlening die toegesneden zijn op de specifieke behoeftes vanuit afzonderlijke disciplines. Dat hoeft niet op gespannen voet te staan met een NBO, maar ik weet wel uit eigen ervaring dat het binnen één instelling voor hoger onderwijs al niet eenvoudig is niet alleen maar te vervallen in one-size-fits-all, laat staan in een gecentraliseerde bibliotheekvoorziening voor de gehele onderwijswereld. (trouwens, wie gaat daar de regie voeren?)

Misschien is het slechts bedoeld om enigszins provocatief te zijn, maar laat ik er toch maar op reageren. Op verschillende punten in zijn bijdrage rekent Mackenzie Owen af met de papieren bibliotheek. Kennisdeling in het hoger onderwijs vindt “anno 2011 bijna geheel en bijna probleemloos via het web” plaats. In de huidige universiteitsbibliotheken staat “een enorme collectie waar gemiddeld genomen niemand ooit naar kijkt”.  En als afsluiter: “De rol van bibliotheken in kennisdeling wordt sterk belemmerd door het in stand houden van heel veel overbodigs.” Dat is allemaal iets, om niet te zeggen: veel, te kort door de bocht geformuleerd. Maar Mackenzie Owen zal dat vast als het ontkennen van de werkelijkheid en het vluchten in nostalgie, hoop, hartstocht en verwachtingen aan mijn kant karakteriseren.

Vorige aflevering: HNS