Archive for the ‘datahergebruik’ Tag

Charleston dag #3: Elsevier, ’t kan verkeren

Wie herinnert het zich eigenlijk nog? De opwinding begin dit jaar over het The Cost of Knowledge initiatief? Het aantal ondertekenaars is inmiddels opgelopen naar bijna 13.000, maar wie heeft het eigenlijk nog over Elsevier, de hoofdschuldige in het drama? Vandaag stond Elsevier in ieder geval geheel niet in een kwaad daglicht. In de openingspresentatie van de dag ging het over de licentieverplichtingen die in het afgelopen decennium afgesloten zijn tussen uitgevers en bibliotheken over de toegang tot digitale informatie. Op basis van een corpus van 224 licenties die in de periode 2000-2009 zijn afgesloten en beoordeeld zijn op de clausules betreffende post-cancellation access, interbibliothecair leenverkeer-regelingen en delen van artikelen met collega’s. En raadt eens? Van alle betrokken uitgeverijen (alle grote commerciële maar ook een aantal belangrijke niet-commerciële als Cambridge University Press en de American Chemical Society) blijkt Elsevier de ‘beste’ voorwaarden in zijn licenties opgenomen te hebben, ‘beste’ gedefinieerd als de voorwaarden die het meest tegemoet komen aan de modellicenties van de bibliotheken of hun consortia zelf! Dat zal in de directiekamers van Elsevier tot enige vrolijkheid aanleiding gegeven hebben. Alle details overigens over dit onderzoek zijn terug te vinden in deze voorpublicatie in College & Research Libraries. De auteurs benadrukten met enige hardnekkigheid de gedateerdheid van hun data (licenties uit de periode 2000-2009). In de tussenliggende jaren is er het nodige, volgens hen, nog verder ten goede gekeerd. Maar dat vereist (zoals al te raden viel) aanvullend onderzoek. 😉

En alsof de dag al niet mooi genoeg begonnen was, speelde Elsevier ook een constructieve rol in een van de middagsessies over … altmetrics. Meestentijds instemmend begeleid door de oprichter van PeerJ bepleitte de vertegenwoordiger van Elsevier het belang van deze nieuwe methoden om het belang van onderzoek en publicaties te bepalen. Het was noodzakelijk “to break out of the Impact Factor trap” (dag Thomson Reuters) en het was te gevaarlijk om het kwaliteitsoordeel over te laten aan bedrijven waarvan we niet wisten hoe ze hun data bewerken en ordenen (dag Google). Er was dit keer niemand die in de zaal opstond om de praktijken van Elsevier zelf nog eens aan de kaak te stellen. ’t Kan verkeren.

Die laatste sessie was overigens exemplarisch voor de bredere scope die de Charleston Conference inmiddels gekregen heeft. Men afficheert zich nog steeds met Issues in Book and Serial Acquisition, maar het palet aan onderwerpen is veel breder geworden. En dus stond er ook een sessie op het programma over research data management, nog zo’n topic dat de bibliotheekwereld momenteel in haar greep heeft. Collega’s uit de bibliotheken van North Carolina State University en de University of North Carolina at Chapel Hill presenteerden hun ervaringen tot nu toe met data storage en data management plans. In de VS zijn de voorwaarden die de National Science Foundation in 2010 aan onderzoekssubsidies heeft verbonden de belangrijkste drijfveer geweest achter deze activiteiten. Men is iets verder in de VS, maar nog niet veel verder dan in Nederland. De uitdagingen waar men tegenaan loopt zijn in essentie niet anders dan de onze:

  • reliance on campus-IT
  • coordination on campus among different constituents is crucial
  • institutional incentives are minimal
  • funding?
  • policies for stewardship, ownership and responsibilities are wanting
  • staff capacity is often lacking
  • domain-specific data management & metadata expertise is slowly evolving
  • library repository expectations are high
  • measuring success is still not possible.

Met de typisch Amerikaanse opgewektheid werd geconstateerd dat het eigenlijk nog een ‘huge mess’ was, maar daar gaan we iets aan doen. En ook dat wordt met dezelfde opgewektheid én overtuiging verkondigd.

Advertenties

Weekendvitaminen #42

Op het nachtkastje

Beeld van de week

De adoptie van e-books in Nederland blijkt sneller te gaan dan in de Verenigde Staten. Althans, dat is de stelling van Timo Boezeman in een blogpost deze week.

We zijn een paar jaar later begonnen, maar groeien nu harder.

Ik moest daar aan denken toen we tijdens een landelijk overleg deze week moesten constateren dat bij een strikte controle van de verplichte tentamenliteratuur die de diverse Nederlandse universiteiten aan hun studenten voorschrijven in de dagelijkse praktijk vaak slechts een bescheiden percentage van tussen de 10 en 15% daadwerkelijk digitaal beschikbaar blijkt te zijn. Het blijft dus noodzakelijk goed onderscheid te maken naar de verschillende e-books marktsegmenten. En het ‘alles-is-toch-digitaal-beschikbaar’-ideaal blijft vooralsnog een verleidelijke stip aan de horizon.

Weekendvitaminen #40

Op het nachtkastje

Beeld van de week

Beste advies ooit: eet meer chocolade! 😉

Late oogst

De R zit al lang weer in de maand, dus het is al weer de hoogste tijd voor de wekelijkse portie vitaminen. Maar ja, het wegwerken van m’n vakantie-achterstand heeft meer voeten in aarde gehad dan ik vooraf verwachtte. Google Reader gaf omineus 1.000+ items aan na mijn terugkomst, terwijl ik toch tijdelijk een aantal feeds eruit had gegooid die dagelijks wat al te rijkelijk je op allerlei nieuwigheden attenderen. Inmiddels heb ik de zaak weer redelijk onder controle en komt de produktie van reguliere weekendvitaminen weer in zicht. Vooruitlopend daarop maar een overzicht van wat ik de afgelopen weken uit die 1.000+ items geplukt heb. Sommige misschien ten overvloede nog een keer onder de aandacht gebracht, maar dat kan nooit kwaad. Toch?

Dus in willekeurige volgorde en voor elk wat wils.

Op het nachtkastje

Beeld van de week


Bij Amazon wint e het dus van p. Maar, het is vooralsnog niet ‘of-of’, maar ‘en-en’. Ook de verkoop van p-boeken blijft gestaag groeien.

En toch ook maar een tweede ‘beeld van de week’. Het komt tenslotte niet zo vaak voor dat je als bibliotheek een geheel nieuwe website oplevert. En dat hebben we afgelopen week nu juist wel gedaan:

Commentaar? Graag!

En onze collega’s van de HvA bibliotheek konden natuurlijk niet achter blijven. Ook zij staken zichzelf in het nieuw:

Weekendvitaminen #30

Op het nachtkastje

  • One Culture. Computationally Intensive Research in the Humanities and Social Sciences. Report on the Experiences of First Respondents to the Digging Into Data Challenge (rapport van CLIR)
  • Bo-Christer Björk, The Hybrid Model for Open Access Publication of Scholarly Articles: A Failed Experiment? In: JASIST (2012).
  • Heather Hessel & Janet Fransen, Resource Discovery: Comparative Results on Two Catalog Interfaces. In: Information Technology and Libraries (2012). Data in artikel dateren uit 2009 (vòòr de opkomst van de discovery tools), maar de observaties over verschillen in het zoeken tussen gebruikersgroepen, inclusief bibliothecarissen, snijden nog steeds hout.
  • Mary Francis, Peer Reviewers of Academic Journals. Who is Responisble for our Professional Literature. In: College & Research Libraries(2012). Twijfelgeval, want mijn wenkbrauwen gingen wel omhoog toen ik las: “From the editor surveys there were six responses for a 54% response rate.”

Beeld van de week

Data gepresenteerd door het Canadese onderzoeksinstituut Higher Education Strategy Associates op basis van een database met gegevens over 47.000 personen. Gelukkig voegen ze er de volgende kanttekeningen aan toe:

There are three reasons why a scholar might have an H-index of zero. The first is age; younger scholars are less likely to have published, and their publications have had less time in which to be cited. The second is prevailing disciplinary norms. There are some disciplines – English/Literature would be a good example – where scholarly communication simply doesn’t involve a lot of citations of other scholars’ work. The third is simply that a particular scholar might not be publishing anything of particular importance, or indeed publishing anything at all.

Ik vond op hun website ook meteen een recent rapport over de Canadese wetenschappelijke productie, Making Research Count: Analyzing Canadian Academic Publishing Cultures, waarin op basis van de h-index met naam en toenaam de beste Canadese wetenschappers per discipline en de best scorende Canadese universiteit worden berekend.

Onderzoeksdata, wat te doen?

The data deluge has arrived. Aldus begint Christine Borgman haar meest recente artikel in JASIST (achter Wiley-tolpoortje, maar hier ook open access). Een rijk artikel met een uitgebreide bibliografie van bijna 4 pagina’s. Borgman poogt in de andere 15 pagina’s op een uiterst integere en competente wijze het ingewikkelde probleem van data, data management en data sharing te doorgronden. Het begint met de simpele, maar op zichzelf al veelbetekenende, observatie dat iedereen het tegenwoordig wel over data sharing hééft, maar dat er in de praktijk vooralsnog weinig sprake is van daadwerkelijk delen. Vervolgens poogt zij antwoorden te geven op vragen als ‘wat is (zijn?) data?’ en waarom willen we eigenlijk onderzoeksdata delen? Zij onderscheidt daarbij vier hoofdredenen:

  1. to reproduce or to verify research
  2. to make results of publicly funded research available to the public
  3. to enable others to ask new questions of extant data
  4. to advance the state of research and innovation

Aan de hand van voorbeelden uit de natuurwetenschappen, de sociale wetenschappen en de humaniora laat ze zien dat er weinig overeenstemming is tussen ‘dataproducenten’ (lees: de wetenschappers) en degenen die data sharing bepleiten of proberen af te dwingen over wat data is (zijn?), wat dat delen nu precies inhoudt, en hoe data interpreteerbaar en herbruikbaar voor hergebruik zijn te bewaren. ‘The challenges are to understand which data might be shared, by whom, with whom, under what conditions, why, and to what effects.”

Leidt dat nu tot een eenduidige conclusie? Nee, en ja. Nee, in de zin dat ook Borgman niet met pasklare oplossingen komt. Ja, omdat iedereen na lezing van haar artikel zich nog wel een keer achter de oren krabt voordat hij in het algemeen en ongekwalificeerd op de noodzaak van het delen van onderzoeksdata zal wijzen.

“The reasons that researchers do not share data readily are becoming better understood. However, even less is known about why researchers do share data and why they reuse data. Thus, much more research is needed about practices in fields that do share data consistently and practices in fields where data are consistently reused. Only with this knowledge in hand, coupled with a richer understanding of the array of physical and digital objects that might be considered data, can better policies, practices, services, and systems be developed to support the sharing of research data.”

Met dank voor het attenderen aan @Saschel !

#DCL11

Vanwege andere afspraken heb ik de middagsessie van het eerste Dutch Culture Linked Open Data Event moeten laten schieten. Maar met wat ik ’s ochtends gehoord heb kan ik wat dit onderwerp betreft weer even vooruit. We waren overigens met zo’n 60 geïnteresseerden in Haarlem, met vooral een goede vertegenwoordiging uit de bibliotheeksector. Archief- en andere erfgoedinstellingen leken minder sterk vertegenwoordigd.

De Vlaamse Rosemie Callewaert bracht voor mij persoonlijk de meest belangwekkende zaken naar voren. Geen linked (open) data zonder consistente data. Een andere spreker memoreerde bijvoorbeeld de problemen die EAD-beschrijvingen opleveren en wat gebeurt er als je geen GOO-gegevens meer aan je bibliotheekrecords toevoegt? Terug naar Rosemie: elke koppeling tussen twee databestanden is (op dit moment) een nieuw project. En niet alleen daarom moeten we goed nadenken over wat zinvolle koppelingen zijn. Alles kan gelinkt worden, maar moeten we dat ook willen? Lopen we anders niet het gevaar door de links de data niet meer te zien?

De UB Amsterdam is zelf ook bezig met een proefproject linked data met het Theaterinstituut, waardoor titelbeschrijvingen in de Amsterdamse catalogus verrijkt worden met relevante data uit de catalogus van het Theaterinstituut. Het filmpje daarover liet veelbelovende resultaten zien (en had ik hier ook graag tussengeplaatst, maar alle presentaties komen pas later beschikbaar). The sky lijkt the limit. Maar het gaat allemaal niet vanzelf en deze bijeenkomst zal zeker een stimulans betekenen. Thanx!

Voor de live twitterstream van vandaag: #dcl11

Weekoogst #29

Focus op data
Het beheer van onderzoeksdata wordt als een van de mogelijke, nieuwe taken van de universiteitsbibliotheek gezien. Data curation en data management staan volop in de belangstelling. SURF publiceerde deze week algemene richtlijnen voor het bewaren van onderzoeksdata, een korte checklist waar onderzoekers te rade kunnen gaan. De checklist maakt onderdeel uit van het SURFshare-programma en is tegelijkertijd met nog drie andere rapporten gepubliceerd. Een daarvan trok meteen mijn aandacht, data curation in de kunstgeschiedenis en mediastudies. Ik trof in de managementsamenvatting, vind ik althans, een wat curieuze passage aan: “Publicaties kunnen bijvoorbeeld worden verrijkt met databestanden, en in dat geval kan de wetenschappelijke tekst worden gezien als documentatie bij deze data.” Is dat niet een beetje de omgekeerde wereld?

Storm in glas water
Het was opeens hot news (inclusief de voorpagina van de NRC) afgelopen week: censuur door de gemeente Utrecht. Een masterscriptie zou op verzoek van de gemeente ontoegankelijk gemaakt zijn vanwege voor de gemeente onwelgevallige informatie. Niet alleen de gemeente Utrecht, maar ook de UB Utrecht, werd binnen de kortste keren aan de schandpaal genageld. Terwijl het uiteindelijk slechts bleek te gaan om een ten onrechte vrijgegeven versie waarin namen van personen en bedrijven niet waren geanonimiseerd. Dat verzuim is inmiddels goedgemaakt en op het interne communicatie-blog van de UB wordt teruggekeken hoe deze storm zo snel op kon steken. 

Must read
De waarheid moet gezegd worden en volgens Barbara Fister op de website van Library Journal levert dat verplichte leesvoer op: een nieuw onderzoek in het kader van het Project Information Literacy, een meerjarig onderzoeksproject van de University of Washington. In Truth Be Told wordt verslag gedaan van een onderzoek onder ruim 8.000 Amerikaanse studenten naar hun zoekstrategieën en de problemen die ze ervaren bij het doen van onderzoek. De onderzoekers kunnen daarbij voortbouwen op een soortgelijk onderzoek van een jaar geleden en dat levert opvallende resultaten op. Hieronder een tabel uit het onderzoek:

Ik denk dat we de trend bij Librarians liever de andere kant op zagen gaan. De post van Raymond Snijders deze week over disintermediation sluit hier goed bij aan.

Weekoogst #15

De muis die brulde?
Het was hét nieuws van de afgelopen week: de open brief van de University of California aan de Nature Publishing Group, waarin de excessieve prijsstijgingen van de Nature-tijdschriften (400% voor UoC in 2011!) aan de kaak worden gesteld en wordt gedreigd met annulering van alle abonnementen en licenties op Nature-produkten. Uiteraard reageerde Nature als door een wesp gestoken op de beschuldigingen van UoC, maar het is interessant hoe dit zich gaat ontwikkelen. Nature heeft al een flink aantal jaren een slechte pers bij universiteitsbibliotheken wereldwijd.

Data
Er wordt de laatste tijd veel gespeculeerd over de data deluge en de rol die bibliotheken zouden kunnen spelen in het kanaliseren van die vloedgolf. Bijna automatisch wordt dan gesproken over de data-intensieve natuur- en levenswetenschappen, en de grote wereldwijde projecten als het Genome project en de resultaten van de CERN-deeltjesversneller. Des te aardiger vind ik deze slide uit een recente presentatie op een symposium over de rol van bibliotheken bij het beheer van onderzoeksdata.

IrEx uitstel van betaling
Ik lees altijd met veel plezier de berichtgeving op eReaders.nl over de actuele ontwikkelingen in de wondere wereld van e-books en e-readers. Bijna altijd wordt er met veel optimisme en in superlatieven over de nieuwste readers en de nieuwste technologische doorbraak gesproken. Des te opvallender waren deze weken de berichten over het uitstel van betaling dat verleend is aan iRex, het bedrijf dat ooit een van de oer-readers, de iLiad, op de markt bracht. Het bedrijf staat aan de rand van de afgrond en al wordt er (uiteraard) over een doorstart gesproken de moordende concurrentie op de e-readermarkt zal slachtoffers gaan eisen.

Nieuw initiatief van NWO 
Ik heb er de NWO-site nog voor afgespeurd, maar niets over gevonden. Toch ga ik er vooralsnog maar van uit dat Igitur, de digitale uitgeverij van de Utrechtse universiteitsbibliotheek, het bij het rechte eind heeft met haar mededeling dat NWO binnenkort subsidies gaat toekennen aan nieuw op te zetten open access tijdschriften voor de geesteswetenschappen en bestaande tjdschriften te ondersteunen bij de overgang naar open access. Een en ander is in aanvulling op het fonds dat dit jaar gecreëerd is om wetenschappers financieel te ondersteunen bij het open access publiceren van hun artikelen.

Weekoogst #4

Nederland repositoryland
Met DARE en Keur der Wetenschap heeft Nederland in het buitenland een naam opgebouwd op het gebied van de institutionele repositories. De coördinerende rol van SURF heeft daarbij een essentiële rol gespeeld, zo ook nu weer in het SURFshare programma dat van 2008 tot en met 2011 loopt. Om t.z.t. de effecten van dat programma goed te kunnen meten is er eind 2008 een nulmeting verricht waarvan nu pas de uitkomsten zijn gepubliceerd. Uit die meting komt o.a. naar voren dat in 2007 10% van de Nederlandse wetenschappelijke publicaties via een van die repositories open access beschikbaar was.

Open Access Wars
De gemoederen lopen soms hoog op rond Open Access, zo ook deze week rond een studie waarin het citatie-voordeel van open access gepubliceerde artikelen opnieuw werd aangetoond. Phil Davis zette daar op de Scholarly Kitchen-blog methodologische vraagtekens bij, die vervolgens leidden tot pogingen Davis de mond te snoeren, felle kritiek van Davis’ langjarige tegenstander Stevan Harnad en uiteindelijk een wat lamme voorlopige slotreactie van Davis: “I have students to teach and a dissertation to write.”

Datahergebruik
Het Britse Digital Curation Centre publiceerde een eindrapport over het delen, bewaren en hergebruiken van onderzoeksdata, gericht op discipline-specifieke afwijkingen en vereisten. Uit de samenvatting: “However the case
studies illustrate that the discipline is too broad a level to understand data curation practices or requirements. The diversity of data types, working methods, curation practices and content skills found even within specialised domains means that requirements should be defined at this or even a finer-grained level, such as the research group.”

Rankings met een korreltje zout
Ik meldde al eerder dat de UvA maar wat trots is op haar plaats, als enige Nederlandse universiteit, in de top-50 van Times Higher Education. Deze ranking is al eerder op verschillende gronden bekritiseerd en nu steekt THE de hand in eigen boezem.  “I have a confession. The rankings of the world’s top universities that my magazine has been publishing for the past six years, and which have attracted enormous global attention, are not good enough. In fact, the surveys of reputation, which made up 40 percent of scores and which Times Higher Education until recently defended, had serious weaknesses.” Aldus Phil Baty van THE. Hij belooft beterschap dit jaar. Als dat maar niet ten koste van de ranking van de UvA gaat. 😉