Archive for the ‘boek’ Tag

TWIT #35

TWIT

Advertenties

’n IJzersterk merk

Afgelopen week vond op de Amstelcampus-in-aanbouw de jaarlijkse Onderwijsconferentie van de Hogeschool van Amsterdam plaats. Een vol programma, met uiteraard onder andere veel aandacht voor MOOCs en Open Educational Resources.

De HvA maakte meteen van de gelegenheid gebruik om die Amstelcampus onder de aandacht van de aanwezige studenten en medewerkers te brengen, want die zijn nu nog in belangrijke mate over een groot aantal andere locaties in de stad verspreid, van Nieuw-West tot Zuid-Oost. Zo ook met het boekje Amstelcampus WieWatWaarHoeWanneerWaarom, waar onderstaand plaatje uit komt.

Amstelcampus HvA

Op twee plekken, in het Kohnstammhuis en het Koetsier-Montaignehuis, staat een boekje afgebeeld zonder dat dat icoontje in de legenda wordt verklaard.

Dat hoeft ook helemaal niet. Iedereen weet: dat boekje staat voor een bibliotheeklocatie, verdere uitleg overbodig.

Boek / Bibliotheek, apart en gezamenlijk ijzersterke merken. Je moet wel hele goede redenen hebben daarvan af te willen stappen. Mocht je nog twijfelen, dan biedt de website Is the Book Dead? een afdoend antwoord.

En dat is drie!

Er zijn inmiddels twee bijeenkomsten geweest in het kader van de debatreeks De toekomst van het boek. Morgenavond 20 maart vindt de derde bijeenkomst plaats in Spui25 en dit keer staat het wetenschappelijke boek centraal. “Wat is voor wetenschappelijke uitgevers het droombeeld, en verschilt dat van het ideaal van wetenschappers (auteur/redacteur/peer-reviewer en gebruiker) zélf? Wat is en wordt de rol van bibliotheek en boekhandel in heden en toekomst?” Saskia de Vries (AUP), Kurt De Belder (directeur UBL) en Maarten Asscher (Athenaeum Boekhandel) behoren tot de sprekers. Aanmelden kan nog!

Dewey Defeats Truman!

Het is een van de bekendste foto’s uit de geschiedenis van de Amerikaanse presidentsverkiezingen: democraat Harry S. Truman die de dag na de verkiezingen op 3 november 1948 triomfantelijk de (foute) kop van de Chicago Tribune in de lucht steekt. Niet zijn uitdager Thomas E. Dewey maar Truman had toch, tegen alle verwachtingen en polls in, de verkiezingen gewonnen. De Chicago Tribune had met haar kop verkeerd gegokt.

                           5 Myths About the 'Information Age' 1

Een variant op deze foto siert de laatste bijdrage van Robert Darnton aan The Chronicle of Higher Education: Digital Defeats Books. In zijn bijdrage verwijst Darnton op zijn bekende wijze vijf mythes van de information age naar de mestvaalt van de geschiedenis. Nee, het gedrukte boek is niet dood, de information age is niet iets van vandaag, lang niet alle informatie is nu digitaal beschikbaar, bibliotheken zijn niet overbodig en nee, de toekomst is niet uitsluitend digitaal. Niets nieuws voor wie Darnton met enige regelmaat volgt, maar hij blijft het onvermoeibaar en met overtuiging brengen. En wat voor Darnton pleit is dat hij niet alleen een blijvende hybride toekomst voorspelt, maar ook daadwerkelijk in de praktijk brengt. In zijn nieuwste boek Poetry and the Police gaan de behandelde protestliederen uit de 18e eeuw echt leven door het digitale supplement bij het gedrukte boek: moderne opnames van een selectie liederen vertolkt door Hélène Delavault.

Digital Defeats Books? No, let’s call it a draw.

P.S. lees meteen even Joe Esposito over zin en onzin van disintermediation en Kevin Kelly over What Books Will Become. Drie artikelen die gezamenlijk aardig de toekomst van het boek, de uitgeverij, de bibliotheek (en dus ook van ons) in beeld brengen.

Een olifant ontleed

Wat is de totale omvang van de boekenproductie wereldwijd door de eeuwen? Welk percentage van die boeken valt inmiddels in het publieke domein, welk percentage is zeker nog auteursrechtelijk beschermd en wat is de omvang van de verzameling boeken waarvan we veronderstellen dat ze nog auteursrechtelijk beschermd zijn maar weten we niet wie de rechthebbenden nog zijn (de zgn. verweesde werken)? Het zijn vragen die in de afgelopen jaren door de vlucht die de digitalisering van het gedrukte boek heeft genomen, niet alleen in het Google Books programma, in het brandpunt van de belangstelling van auteurs, uitgeverijen en bibliotheken zijn komen te staan. En het zijn vragen waarop nog steeds geen steekhoudend antwoord gegeven kan worden.

Dat is ook de conclusie van John Wilkin, directeur van de HathiTrust, in zijn bjidrage aan de zoektocht naar een antwoord op de eerder geformuleerde vragen. En zijn verklaring daarvoor is eenvoudig: het ontbreken van een betrouwbare alomvattende bibliografie. WorldCat, bij eerdere pogingen om tot een antwoord te komen gebruikt als bron van relevante bibliografische data, wordt door hem gediskwalificeerd: er is niet alleen sprake van te veel ‘noise‘ in WorldCat, de database zelf is gewoon ‘chaos‘.

Laat Wilkin het daarbij? Nee hoor. Op basis van de collectie van 5 miljoen boeken die inmiddels in de digitale archieven van de HathiTrust zijn opgeslagen, en die representatief lijkt te zijn voor het totale bezit van de Amerikaanse wetenschappelijke en onderzoeksbibliotheken, tracht hij stap-voor-stap te beredeneren hoe de wereldwijde boekenproductie is samengesteld. Een paar belangrijke cijfers: 1) van de totale boekenproductie is tussen de 27 en 30% van Amerikaanse bodem (en de andere 70+% is dus non-US); 2) 20% van de boekenproductie is van voor 1923 en dus, althans volgens Amerikaanse wetgeving, volledig rechtenvrij; 3) van materiaal van na 1923 is maximaal nog eens 10% rechtenvrij; 4) waarschijnlijk 50% van de totale boekenproductie valt in de categorie verweesde werken. Wilkin presenteert tenslotte de volgende visualisatie van zijn berekeningen:

Wilkin sluit af met de constatering dat van de huidige HathiTrust-collectie de helft dus in de categorie verweesde werken valt en dat die niet zo maar online beschikbaar gesteld mag worden. Maar:

In nearly all cases, there is no economic harm to any person or organization in opening access to these in-copyright works, and there is a great loss in not providing access to them. Without an effective legal or policy framework that allows us to do so, a significant portion of our cultural heritage will be underused and undervalued.

Aan dat laatste moet dus hard gewerkt worden. En natuurlijk ook nog een betrouwbare methode om de omvang van de totale boekenproductie vast te stellen. We hebben nu de procentuele verdeling, maar ik wil ook graag het getal waar die procenten op moeten worden losgelaten.

Weekoogst #37

Eigenlijk is er natuurlijk al genoeg “geoogst” deze week, maar het blijft natuurlijk ook zaak om de regelmaat er in te houden.

The return of WoWter
Een jaar lang was het stil op zijn blog WoWter, maar nu is hij (voor even of voor altijd?) weer terug. Met een handig overzicht van open access tijdschriften die door Thomson Reuters (ISI / Web of Science) van een impact factor zijn voorzien. Wees niet verbaasd: het aantal OA-tijdschriften uit de geesteswetenschappen met een impact factor is op de vingers van één hand te tellen. WoWter geeft overigens niet de impact factoren zelf (daar is tenslotte toestemming van Thomson Reuters voor nodig); wel de concurrerende SCImago- en SNIP-indicatoren. En nu natuurlijk wel deze lijst bijhouden!
In een recent nummer van Online Information Review staat overigens een artikel van Peter Jacsó waarin hij JCR-impact factoren vergelijkt met de SCImago rankings.

2011: het jaar van het boek?
Als je de tijd hebt, moet je deze presentatie van 110 slides rustig eens doorklikken. Ben je alleen in de toekomst van het boek in 2011 geïnteresseerd, ga dan naar slide 23: Thing to Watch #14: Break the Book. Ik geloof er nog niet zo veel van, met name als ik ook net weer de uitkomst van een nieuw onderzoek naar de voorkeur van studenten voor de verschijningsvorm van tekstboeken lees. Driekwart wil gewoon papier, om allerlei verschillende redenen overigens.

Gezamenlijk bewaren
Uiteraard (;-)) heb ik nog niet de gelegenheid gehad het rapport zelf te lezen, maar het verdient zeker hier al vermelding: Cloud-sourcing Research Collections: Managing Print in the Mass-digitized Library Environment. Op basis van de digitale collectie die inmiddels door de HathiTrust bijelkaar gebracht is, is gekeken naar de noodzaak de print equivalenten van deze publicaties voor de lange termijn te bewaren. Een van de conclusies:  “The combination of a relatively small number of potential shared print providers, including the US Library of Congress, was sufficient to achieve more than 70% coverage of the digitized book collection, suggesting that shared service may not require a very large network of providers.”

Weekoogst #31

Als je niet kunt kiezen…
Wat zal ik kopen? Een netbook, een laptop of toch maar een tablet? Niet langer twijfelen: koop een tabtop! (of laplet?) Ik zou ‘m in ieder geval graag een keertje in m’n handen willen houden.

Kassa!
Ik volg, van enige afstand en in alle bescheidenheid, de ontwikkelingen in het Amerikaanse hoger onderwijs en de Amerikaanse bibliotheekwereld. Een feed op The Chronicle (of Higher Education) is daarbij essentieel. Deze week werd ik via die feed geattendeerd op een nieuwe publicatie van de Chronicle, Information Technology in Higher Education: 2010 Survey of Chief Information Officers. Ha, dacht ik meteen, kijken. Dat viel dus tegen. Deze digitale  publicatie is niet online in te zien, of je moet bereid zijn de portemonnee te trekken: de standaard prijs is slechts $ 3.500! Ben je verbonden aan een hoger onderwijsinstelling dan krijg je een korting van $ 1.000. Koopje toch!

Open deuren
Ik meld hier wel vaker iets in kritische zin over de publicaties van twee LIS-coryfeeën, Carol Tenopir en Donald King. They did it again, deze week. In het rapport Research Publication Characteristics and Their Relative Values: A Report for the Publishing Research Consortium hebben ze onderzocht waardoor wetenschappers zich laten leiden bij hun keuze welke artikelen wel en welke artikelen niet te lezen uit het overvloedige aanbod. De voornaamste conclusie:  een wetenschappers kiest allereerst voor een inhoudelijk relevant artikel “Written by an author I recognize as a top scholar, in a top-tier peer-reviewed journal, and available online at no [personal] cost”. Het minste kans maakt een artikel ‘Written by an author I recognize as a weaker scholar, in a journal that is not peer-reviewed, and available online at some cost.”

Misschien oordeel ik te hard en te snel, maar daar had je volgens mij geen wereldwijde survey onder 445 respondenten voor hoeven te houden. Hetgeen overigens niet weg neemt dat er ook best nuttige informatie in het rapport staat, zoals het gegeven dat wetenschappers online beschikbaarheid belangrijker vinden in hun overwegingen een artikel te lezen dan de tijdschrifttitel of de uitgever.

Aanmaakhout
Nog wat boeken over die uit de collectie verwijderd moeten worden? Er is nu een Amerikaans bedrijf dat er graag ‘aanmaakboekjes’ van maakt. Handig met de Kerst in aantocht!

                            

De firma “LibriLoop, at your service.

Werelduitvinding! ;-)

Ik had ‘m nog niet gezien en kreeg ‘m toevallig onder ogen via Astrids Scribbles. De uitvinding van het jaar! Wat zeg ik: van de eeuw; of nog beter: van het millenium. Geniaal: het bio-optically organized knowledge centre.

Kijk en geniet.