Toegang, toegang en nog eens toegang

Geen grotere frustratie voor een onderzoeker dan een verwijzing naar een relevant artikel gevonden te hebben en dan te merken dat hij geen toegang heeft tot dat artikel. Wat dan te doen? Uit onderzoek van CIBER blijkt dat de betreffende onderzoeker als hij aan een universiteit verbonden is in meerderheid zijn netwerk aanboort om toch aan het artikel te komen; onderzoekers buiten het hoger onderwijs leggen zich er simpelweg bij neer en gaan op zoek naar ander relevant materiaal. De oplossing voor dit probleem ligt uiteraard voor de hand: open en onbeperkte toegang tot alle resultaten van met publiek geld gefinancierd onderzoek, kortom Open Access.

Verbetering van de toegang tot resultaten van wetenschappelijk onderzoek stond centraal op de ochtendsessie van de laatste dag van de UKSG-conferentie in Harrogate. Eerst vonden drie korte presentaties plaats van resultaten van nieuw, nog niet gepubliceerd onderzoek naar de (on-)mogelijkheden van de transitie naar volledige open access (o.m. door JISC en RIN gefinancierd; morgen wordt het rapport gepubliceerd), de resterende barrières voor een volledige overgang naar e-only voor tijdschriften (RIN opnieuw) en de bovengenoemde alternatieven voor het omzeilen van tolpoorten (CIBER).

Uitgaande van de huidige situatie biedt volgens het JISC/RIN-onderzoek Gold OA de meeste kansen op blijvend succes in verhouding tot de te maken kosten, mits de Article Processing Fee voor een artikel onder de GBP 2.000 blijft (€ 2.250). Als ik er gemakshalve dan even van uit ga dat alle 7.500 UvA-publicaties per jaar artikelen zijn, zou dat neerkomen op een bedrag van bijna € 17 miljoen (!) dat door de UvA-auteurs, en hun financiers, zou moeten worden opgehoest. Dat lijkt me weinig realistisch, ook al staan er de besparingen van het wegvallen van abonnementen en licenties tegenover.

Green OA dan maar? Dat onderwerp kwam in de aansluitende discussie nadrukkelijk aan de orde, al was het maar omdat een van de discussianten Alma Swan, een verklaard OA-protagonist, was. Ze had het moeilijk tegenover haar opponent, Steven Hall van IOP Publishing. Swan hamerde op de noodzaak van mandaten door subsidiegevers, onderzoeksinstellingen en universiteiten, maar moest toegeven dat zelfs in de meest succesvolle gevallen dat uiteindelijk maar tot de opname van zo’n 60% van de daadwerkelijke output van een instelling in een repository leidt. Is deponering van publicaties in een repository op vrijwillige basis, dan wordt het percentage van 20% maar zelden gerealiseerd. Het was dan ook met enig Brits understatement dat een van de inleiders bij een keuze voor Green OA opmerkte dat “it is just a question of filling those institutional respositories” daarna was.

Uiteraard komen de presentaties en de rapporten waarnaar ze verwijzen binnenkort beschikbaar op de UKSG-website, maar hier toch al vast de 12 barrières voor een complete overgang naar e-only voor tijdschriften. Ze werden door Laura Cox in omgekeerde volgorde van belangrijkheid gepresenteerd. De laatste twee zullen niemand verbazen.

12. embedded library print culture (wij zijn nog heel erg van dat papier)
11. reluctance to engage with Open Access (bij bibliotheken)
10. continuing demand for print (van gebruikers)
9. availability of digital archives (vaak nl. niet)
8. scholarly culture (print telt, online niet)
7. print-only journals (ze bestaan nog steeds…)
6. opt-in deals in UK (waardoor licenties duurder zijn dan bij verplichte deelname)
5. long term preservation (niet door alle uitgevers goed geregeld)
4. technical issues (al die verschillende platforms…)
3. continuing accees (wat als een licentie wordt beëindigd?)
2. VAT (in GB is er zelfs geen VAT op papier!)
1. publisher pricing policies

Zoals gezegd , die laatste twee zal niemand verbazen. Uiteindelijk gaat het toch altijd weer om de centen. En om toegang.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: