Gutenberg Terror

Hij is nooit te beroerd om met de nodige prikkelende uitspraken een zaal goed wakker te houden, Rick Anderson, adjunct-bibliothecaris van de University of Utah. Rond het middaguur begon hij zijn presentatie op de UKSG-conferentie met de opmerking dat we na 500 jaar eindelijk verlost raken van The Gutenberg Terror. Dat gaat met horten en stoten, maar de dominantie van het gedrukte boek als belangrijkste distributiemiddel voor informatie is voorbij, en dat is maar goed ook. Weliswaar is een boek ideaal om langdurig in te lezen (maar wie doet dan nog, vroeg hij zich retorisch af) maar als middel om informatie te distribueren, laat staan om informatie in op te zoeken, is het boek een ramp en we mogen blij zijn dat Google zes jaar geleden het digitaliseren van onze boekenerfenis ter hand heeft genomen.

Vervolgens passeerden een aantal bekende thema’s de revue. De bibliotheek als monopolist van (wetenschappelijke) informatie bestaat niet meer. Niet langer is informatie schaars, maar de tijd en aandacht van diegenen die informatie nodig hebben. Daarom is het niet verwonderlijk dat studenten massaal hun zoektocht naar informatie bij Google beginnen. Om met Google te zoeken, heb je geen tutorial nodig. Als je een willekeurige bibliotheekcatalogus wil raadplegen gaat het je al snel duizelen. Het is ook niet langer verantwoord schaarse middelen te besteden aan informatie waarvan je niet zeker wat dat hij ook gebruikt (= uitgeleend) gaat worden. En dus moet je die schaarse middelen inzetten om alleen datgene te kopen waarvoor aantoonbare interesse is. Patron Knows Best en dus Patron Driven Acquisition (PDA). Niet om te kunnen bezuinigen op het collectievormingsbudget, voegde Anderson er snel aan toe, maar om alleen datgene aan te schaffen waar directe vraag naar is. Bibliotheken moeten niet langer hun ogen sluiten voor het feit dat het aantal uitleningen per student/medewerker bezig is aan een substantiële glijvlucht naar beneden om maar niet te spreken van het vele materiaal dat in het verleden aangeschaft maar nooit gebruikt is.

Dit alles vormde de aanloop naar wat Anderson als de bibliotheek van 2021 ziet. Hij noemde het met tongue-in-cheek zijn cautious predictions voor de komende tien jaar:

  • PDA is voor de meeste bibliotheken de kern van hun acquisitie-activiteiten, aangevuld met locally-centered collectievorming
  • de smartphone (de killer delivery app) is het dominante device, ook voor lezen
  • Printing-on-Demand voorzieningen voor gedrukt materiaal dat niet eens altijd in de bibliotheek zal worden opgenomen
  • er resteren nog maar een paar grote bibliotheken met een gedrukte collectie van enige omvang (en Utah zal daar niet bij horen)
  • het catalogusrecord zal verdwijnen, metadata zeker niet
  • de bibliotheekdiensten zullen volledig geïntegreerd zijn in de dienstverlening voor het onderwijs; de onzichtbare bibliotheek

Na Anderson sprak Brad Meyer over de barrières die (noodzakelijke) veranderingen kunnen frustreren en tegenhouden. Hij eindigde zijn presentatie met een stelling die door Anderson direct onderschreven zal worden: Stay True to Your Function, Let Go of the Form. Op Twitter circuleerde niet voor niets al snel deze tweet van Chris Keene: Anderson: Purpose of the library is not to be a wonderful collection, but to provide information what users want.

Rick Anderson ook een keertje horen spreken?  Dat kan in september in Amsterdam.

1 comment so far

  1. Lukas Koster on

    Bert, dank voor deze post over de UKSG. Ik ben het helemaal eens met de twee laatste stellingen van Rick Anderson: ‘het catalogusrecord zal verdwijnen, metadata zeker niet’, ‘de bibliotheekdiensten zullen volledig geïntegreerd zijn in de dienstverlening voor het onderwijs; de onzichtbare bibliotheek’.
    Maar de laatste gaat uiteraard alleen op voor academische en andere onderwijsbibliotheken. Openbare bibliotheken zulolen (zoals gewoonlijk) een heel andere ontwikkeling (moeten) doormaken. Voor ‘speciale’ bibliotheken (overheids-, onderzoeksinstellingen, etc.) is het ook niet helemaal duidelijk.

    Ik heb wel mijn twijfels bij de smartphone als dominant device. Zal zeker zeer belangrijk worden, maar ik denk niet voor lezen en studeren in een onderwijs- en onderzoeksomgeving.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: