Self-fulfilling service?

’t Zingt al jaren rond in de bibliotheekwereld: alleen door ons te spiegelen aan de Amazoogles van deze wereld zal de bibliotheek weten te overleven. En dat wordt dan vertaald in: één zoekbalkje op de bibliotheekwebsite dat toegang biedt tot alle informatie en veel ‘klanten-die-dit-produkt-bestelden, kochten ook dit produkt’-diensten.

Ex Libris, de leverancier waarvan we inmiddels niet alleen MetaLib en SFX maar ook Aleph afnemen, heeft sinds kort zo’n ‘aanbevelingen’- (0f recommender) dienst: bX. Inmiddels al in gebruik genomen bij onze Leidse collega’s en wij gaan er nu, na alle Aleph-perikelen, de komende maand ook mee experimenteren. Met bX krijgen gebruikers bij hun zoekresultaten via het inmiddels welbekende SFX-menu ook aanbevelingen in de trant van: klanten die dit artikel raadpleegden, vonden ook deze artikelen interessant. bX maakt daarbij gebruik van de gebruiksgegevens van SFX-bibliotheken wereldwijd. Want dat vormt natuurlijk de basis onder elk aanbevelingensysteem: er moet voldoende kritische massa zijn om dergelijke aanbevelingen echt waardevol te laten zijn. Dat is ook de kracht van de aanbevelingen van Amazon.

Werkt zoiets nu ook in een academische omgeving? Ik weet het (nog) niet. Ten eerste natuurlijk omdat ik nog niet met bX heb gewerkt. Maar ook omdat je je af kunt vragen of dat is waar wetenschappers naar zoeken. Willen die ook lezen wat anderen gelezen hebben of juist wat anderen misschien gemist hebben? Zit er niet een zichzelf bevestigend element in het aanbevelen van artikelen die anderen ook hebben gelezen? De keuze voor dergelijke artikelen zal alleen maar leiden tot een nog krachtiger aanbeveling bij een volgende zoekactie. Dreigen daardoor artikelen in minder gangbare tjdschriften niet helemaal in de marge gedrukt te worden? Voor een online boekenwinkel gericht op commercieel gewin zie ik het voordeel van dergelijke aanbevelingen meteen. Voor een wetenschapper op zoek naar informatie over een specifiek onderwerp heb ik mijn twijfel. Vormt juist ook de zoektocht naar relevante informatie en het maken van eigen keuzes daarin (in plaats van blijkbaar al gebaande wegen te volgen) niet een van de essenties van wetenschappelijk onderzoek?

Ik stel het allemaal maar een beetje vragenderwijs, omdat ik ook nog geen kant en klaar antwoord heb. Ben in ieder geval benieuwd naar m’n ervaringen tijdens de proef. En tot die tijd blijft ‘bX’ voor mij toch vooral de Citroën BX Cannes, mijn derde auto, ongeëvenaard wat betreft rijcomfort door de hydraulische vering.

8 comments so far

  1. Lukas Koster on

    Bert, je twijfel of “recommender services” voor artikelen niet een zichzelf bevestigend effect hebben, is vaker geuit, bijvoorbeeld ook tijdens de IGeLU 2009 conferentie in Helsinki. Onlangs heeft Dave Pattern van de University of Huddersfield op Internet Librarian International 2009 een antwoord op een vergelijkbare vraag gegeven. Men heeft daar een “recommender service” gebaseerd op uitleningen van fysiek materiaal. Zie http://www.daveyp.com/blog/archives/1317 en daar slide 9:

    “One of the comments I frequently hear is that book recommendation services might create a “vicious circle” of borrowing, with only the most popular books being recommended. At Huddersfield, we’ve seen the opposite — since adding recommendations and suggestions, the range of stock being borrowed has started to widen.”

    • Janneke on

      @lukas; je haalt me de woorden uit de mond. Dat was ook precies de presentatie die ik net opgezocht had.

      Verder wil ik daar graag aan toevoegen:

      @bert; je vergeet een belangrijke gebruikersgroep; de studenten. Voor hun is het helemaal niet zo makkelijk om goede literatuur te vinden en zo bied je hen een sociaal filter wat bestaat uit medestudenten en hun docenten.

      • zeemanspraat on

        Het filter is natuurlijk veel breder, nl. de wereldwijde sfx-gebruikende gemeenschap (of heb ik dat verkeerd begrepen?). En die ‘angst’ (nou, valt wel mee hoor) voor het zichzelf bevestigende effect is nog niet weggenomen. Maar ik ga zeker ook zelf bX uitproberen en ik ben heel benieuwd naar mijn bevindingen, en uiteraard die van anderen.

  2. Lukas Koster on

    De gegevens waarop de aanbevelingen gebaseerd zijn, worden betrokken uit de gegevens van alle SFX-gebruikers wereldwijd die hun SFX-gebruiksgegevens aan Ex Libris ter beschikking stellen. De UvA doet dat ook (of gaat dat zeer binnenkort regelen, daar moet ik zelf wat aan doen…).
    Misschien ter geruststelling, bX is gebaseerd op de resultaten van het MESUR project (http://www.mesur.org) van Herbert Van De Sompel en Johan Bollen van Los Alamos National Laboratory (http://www.lanl.gov)

  3. Bert on

    Bas Haring (a.s. donderdag ook in Ede) in het laatste nummer van IP: “Als je alle informatie deelt, dan wordt het allemaal wat grijzer, eenduidiger. (…) Dus als je meer ideeën deelt, dan neemt ook de veelheid aan ideeën af. Als je dat vertaalt naar bibliotheken: misschien moeten we sommige brokjes informatie moeilijker bereikbaar maken, zodat ze altijd wat uitzonderlijk zullen blijven. Misschien ‘gedijt’ sommige informatie beter als ze afgeschermd wordt”.
    Gelukkig weet ook Haring het allemaal niet zo zeker en stelt hij wijselijk een project voor om dit te onderzoeken.

  4. Janneke on

    Wat betreft de basis van de gegevens; oke dat wist ik niet. Zo zie je maar waar een blog als dit goed voor is😉

    Wat betreft het grijzer worden van informatie als er meer gedeeld wordt; Misschien is dat waar voor wetenschappers* maar dat zijn wij niet. We zijn een bibliotheek en dat vergt een pragmatischere insteek. Zoals de presentatie waar lukas naar verwijst al laat zien; door het aanbieden van dit soort cijfers nemen de gebruikscijfers toe. En uit klantcontact merk ik ook dat men vaak dit soort verwijzingen in andere databases prettiger vindt.

    *ik vind het een beetje een overschatting om te denken dat wetenschappers door niet te delen minder ‘grijze’ ideeen zullen hebben. Delen doen ze zowieso toch al; Als promovendus waren de beste bronnen voor goede artikelen mijn collega’s; niet het bibliotheeksysteem. Daarbij dwingen we de wetenschappers toch niet om de suggesties te lezen? Als iemand eigenwijs en intelligent genoeg is om zijn of haar eigen keuzes te maken, zijn het de wetenschappers zelf wel.

  5. Dymphie on

    Interessant.
    Ik dacht in eerste instantie hetzelfde als Bert, maar misschien is dit juist een goed systeem om de angst om wat belangrijks te missen weg te nemen.
    De echt belangrijke artikelen/items daar wordt dan in elk geval naar verwezen, en als je die maar gelezen hebt, voel je je ook wat zekerder dat je ‘niets mist’. Dat je een minder vaak gelezen item over het hoofd zou zien is minder erg dan als je iets belangrijks mist.
    Ook een niet te versmaden voordeel.

    Degenen die ‘alles’ wil kan altijd nog verder zoeken en zich dan verkneukelen om die extra items😉 .

  6. zeemanspraat on

    Dymphie, vraag is of een dienst als bX zich richt op diegenen die bang zijn iets belangrijks te missen. Ik zie het meer als een dienst voor snelle zoekers (lees: studenten) die op zoek zijn naar wat artikelen over een bepaald onderwerp en door bX op verwante zaken worden geattendeerd.
    Diegenen die écht iets belangrijks zoeken, en dat niet willen of mogen missen (lees: onderzoekers), zullen toch veel meer hun toevlucht nemen tot de vakspecifieke databases (met hun superieure zoekmogelijkheden) dan een federated search-instrument als MetaLib gecombineerd met bX.
    Onze eigen ervaringen met de proef hebben een wat wisselend beeld opgeleverd. Voor sommige vakgebieden leidde het tot heel aardige resultaten, voor andere waren de resultaten vaak twijfelachtig. Ben eigenlijk wel benieuwd wat de ervaringen zijn van de bibliotheken die het al wel daadwerkelijk hebben ingevoerd. Leiden? Wageningen?


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: