Pliny

Plinius de oudere (ca. 23-79 n Chr) is ondermeer bekend geworden om het feit dat hij altijd bezig was met het maken van aantekeningen. Dat maken van aantekeningen tijdens het lezen van relevante studies (“inlezen”) wordt door John Bradley, verbonden aan het Centre for Computing in the Humanities van King’s College London, als de belangrijkste, eerste stap in geesteswetenschappelijk onderzoek beschouwd. Volgens Bradley heeft de Digital Humanities discipline zich in de afgelopen decennia te veel gericht op het ontwikkelen van nieuwe, digitale onderzoeksmethoden en is er te weinig aansluiting gezocht bij de dagelijkse onderzoekspraktijk van die geesteswetenschappers. Daardoor is de grote doorbraak tot nu toe uitgebleven. Bradley stelt voor veel directer aan te sluiten bij hoe geesteswetenschappers onderzoek doen. Lezen (veel) en aantekeningen maken (ook veel) zijn daarbij volgens hem de eerste fase. Daarna volgt de fase van ideeënvorming, gebaseerd op bestudering, organisatie en interpretatie van alle aantekeningen, afgesloten door het vastleggen van de eigen analyse en interpretatie in een publicatie. Hiervoor heeft hij een computerprogramma ontwikkeld, dat hij vanwege de essentiële rol van het aantekeningen maken (notetaking) naar Plinius, in het Engels Pliny, heeft vernoemd.

Pliny stelt de onderzoeker in staat aantekeningen te koppelen aan digitale én niet-digitale objecten. Deze zgn. notes worden in Pliny opgeslagen gekoppeld aan de bron waarop ze gebaseerd zijn of waarnaar ze verwijzen. Met drag-and-drop kan extern materiaal eenvoudig in Pliny opgenomen worden, want dat is wel de stap die gezet moet worden: geen aantekeningen meer neerschrijven in de kantlijn, maar digitaal annoteren in Pliny. Vervolgens faciliteert Pliny fase twee van het geesteswetenschappelijk onderzoek, door de mogelijkheid alle notes, onafhankelijk van de bron waaraan ze gekoppeld zijn, te plaatsen in een tweedimensionale ruimte en ze te manipuleren om tot zinvolle verbanden en interpretatie te komen. Alsof je de papieren systeemkaartjes van decennia geleden voor je op je bureau uitspreidt en gaat heen en weer schuiven en manipuleren tot de verbanden zichtbaar worden waarnaar je op zoek bent.

De ondersteuning van de derde fase, het schrijven zelf, is het meest beperkt. Pliny kan het geraamte van een artikel of een boek representeren, maar uiteindelijk moet er toch gewoon geschreven worden. Maar, zoals Bradley schrijft, Pliny is een ‘work in progress’  en zal nog verder ontwikkeld worden. Niet onbelangrijke vraag daarbij is of het programma, dat nu nog tegen alle huidige trends in op de eigen computer geïnstalleerd moet worden en niet via het web beschikbaar is, toch niet die stap zal gaan (moeten) maken. Bradley zelf schijnt daar in ieder geval niet voor te voelen, hetgeen de levensvatbaarheid van Pliny behoorlijk onder druk kan zetten.

Tijdens Digital Humanities 2008 in Oulu (Finland), waar ik eind van deze maand naar toe ga, staat Bradley ook op het programma. Hij is nu al van één aandachtige toehoorder van zijn presentatie verzekerd.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: