Uit de proefkeuken

Een Neo-Carrel (boven) en een WiFi Cold Spot (onder), gekker moeten ze het in Harvard niet maken.

Harvard in last

De Amerikaanse bibliotheekwereld volgt momenteel met argusogen de ontwikkelingen bij de grootste, rijkste en beste (?) research library, nl. die van Harvard. Het conglomeraat van bibliotheken dat gezamenlijk de Harvard University Libraries (HUL) vormt staat namelijk voor een ingrijpende reorganisatie. Het systeem van coordinated decentralization van 73 afzonderlijke bibliotheken is niet meer te handhaven en zal plaats moeten maken voor een meer gecentraliseerd, universiteitsbreed bibliotheeksysteem. Een van de redenen die Harvards president Drew Faust daarvoor aanvoert is de volgende: “only 29 percent of Harvard’s total library budget goes to materials, while for our peers, the average is 41 percent. We have not been using our resources to maximum advantage.” De onderbouwing voor die claim is terug te vinden in de jaarlijkse statistieken van de Association of Research Libraries (ARL). Daaruit blijkt dat het budget van Harvard in 2008-2009 ca. $ 120 miljoen was, waarvan ‘slechts’ $ 35 miljoen besteed werd aan de koop van en licenties op informatiebronnen. Dat betekent overigens wel dat “Harvard spends on average more than twice as much as its peer universities on its libraries, devoting 3.3% of its overall budget to libraries while its peers spend on average 1.9% of their budgets.” Maar blijkbaar gaat veel van dat geld dus niet in toegang tot informatie zitten en dáár moet ingrijpend verandering in komen.

Hoe verhoudt zich dat nu tot de Nederlandse situatie? Welk percentage van hun budget besteden de Nederlandse universiteitsbibliotheken eigenlijk aan content? De jaarlijkse benchmark van UKB biedt daarvoor enig houvast al blijft het met dit soort gegevens altijd moeilijk vergelijken. Uit het overzicht voor de jaren 2006-2010 blijkt dat in die jaren de 13 UKB-bibliotheken gezamenlijk gemiddeld 35% van hun budget aan content besteedden. Het laagste percentage voor een van de UBs is in deze vijf  jaren 25%, het hoogste 54%. De Nederlandse UBs komen gezamenlijk dus niet aan het percentage van de peers van Harvard, maar ze zitten gemiddeld behoorlijk boven het percentage van datzelfde Harvard. Of dat ze nu rijp maakt voor een reorganisatie zoals bij Harvard is natuurlijk een heel andere vraag.

What’s Good Enough for Harvard…

Amerikanen zijn dol op statistieken en ranglijsten, en langzamerhand beginnen we dat hier ook een beetje over te nemen. In al die ranglijsten van universiteiten, en een enkele over universiteitsbibliotheken, is er altijd één constante: Harvard staat fier bovenaan. In de laatst beschikbare ARL Statistics over de jaren 2007-2008 is dat niet anders: qua omvang van de collectie en de uitgaven aan respectievelijk collectievorming en personeel staat Harvard netjes op de eerste plaats.

Eind vorig jaar hebben de Harvard University Libraries (een conglomeraat van ruim 70 bibliotheken met een jaarbudget van $ 159 miljoen in 2008 waarvan $ 34 miljoen voor de collectievorming!) een toekomstverkenning geschreven die ertoe moet leiden dat de gezamenlijke bibliotheken van Harvard die toonaangevende positie ook in de toekomst zullen weten te behouden.

Er staat veel behartenswaardigs in het rapport. Ik hou het bij één citaat:

Understanding that a single institution cannot afford the space and funding to collect and maintain the entirety of the world’s scholarship, careful, strategic decisions must be made about how the University should maintain Harvard’s premiere library collection status. No single institution can bear the burden of acquiring the entire world’s informational output.

Om voor eens en altijd duidelijk te maken dat de tijd van ‘just-in-case’ écht, en zelfs voor Harvard, voorbij is. Echo’s van deze discussie zijn ook hoorbaar op Bibliotheek 2.0.

Yes We Scan

Robert Darnton, bibliothecaris van Harvard University, is een van de meest uitgesproken Amerikaanse criticasters van de Google Book Search settlement. Ik heb daar in eerdere posts al aandacht aan besteed. Darnton is met name bevreesd voor de quasi-monopolie positie die Google zich zou verwerven als de settlement door de Amerikaanse rechter wordt goedgekeurd. Daar bestaat overigens inmiddels, mede gelet op de positiebepaling van het Amerikaanse ministerie van justitie, gerede twijfel over. Een belangrijke zitting van de rechtbank van New York deze week is uitgesteld en achter de schermen zijn Google, de Authors Guild en de Association of American Publishers druk aan het onderhandelen over aanpassingen van de settlement die tegemoet moeten komen aan de vele bezwaren die er tegenin zijn gebracht.

Binnenkort brengt Darnton een nieuw boek op de markt, The Case for Books. Kern daarvan ligt besloten in het volgende citaat:

History shows us that one medium does not necessarily displace another—at least not in the short run. Manuscript publishing flourished long after Gutenberg’s invention; newspapers did not wipe out the printed book; the radio did not replace the newspaper; television did not destroy the radio; and the Internet did not make viewers abandon their television sets.

Daarmee is Darnton overigens zeker niet de Don Quichote van het gedrukte boek. De digitale beschikbaarheid van boeken wordt ook door hem volop gepropageerd, getuige ook de nieuwe dienst die Harvard Libraries recent in gebruik hebben genomen: Scan & Deliver. In de catalogus is naast de informatie over de vindplaats van boeken in veel gevallen een Scan & Deliver-link (gebaseerd op SFX) aanwezig. “If you see a ‘Scan & Deliver’ link next to the ‘item status’ information, you have the option to request that specific pages be scanned and made available in PDF format within 4 business days. When you click the link, you will be asked for your Harvard ID number and PIN, and then you will get a form where you can specify the pages that you are interested in.” Mooie service.

Overigens biedt Harvard momenteel twee catalogi aan zijn gebruikers aan: de oude vertrouwde HOLLIS Classic (van Aleph) en de ‘nieuwe’ HOLLIS (gebruik makend van AquaBrowser). Beide zullen in ieder geval nog tot eind 2010 beschikbaar zijn, maar dan zal Classic stilletjes het veld moeten ruimen.