‘n IJzersterk merk

Afgelopen week vond op de Amstelcampus-in-aanbouw de jaarlijkse Onderwijsconferentie van de Hogeschool van Amsterdam plaats. Een vol programma, met uiteraard onder andere veel aandacht voor MOOCs en Open Educational Resources.

De HvA maakte meteen van de gelegenheid gebruik om die Amstelcampus onder de aandacht van de aanwezige studenten en medewerkers te brengen, want die zijn nu nog in belangrijke mate over een groot aantal andere locaties in de stad verspreid, van Nieuw-West tot Zuid-Oost. Zo ook met het boekje Amstelcampus WieWatWaarHoeWanneerWaarom, waar onderstaand plaatje uit komt.

Op twee plekken, in het Kohnstammhuis en het Koetsier-Montaignehuis, staat een boekje afgebeeld zonder dat dat icoontje in de legenda wordt verklaard.

Dat hoeft ook helemaal niet. Iedereen weet: dat boekje staat voor een bibliotheeklocatie, verdere uitleg overbodig.

Boek / Bibliotheek, apart en gezamenlijk ijzersterke merken. Je moet wel hele goede redenen hebben daarvan af te willen stappen. Mocht je nog twijfelen, dan biedt de website Is the Book Dead? een afdoend antwoord.

Wedden dat?

Een paar overdenkingen bij:

Besluit genomen om hogeschoolbibliotheek voor 2015 volledig te digitaliseren. Stevige opdracht. Prachtige innovatie. #Inholland—
doekleterpstra (@doekle_terpstra) February 11, 2013

en klik hier voor de reacties.

1) staat digitaliseren altijd gelijk aan innovatie?

2) de fysieke bibliotheek wordt afgeschaft. Daarvoor in de plaats komen digitale studie- en samenwerkplekken, digitale overlegruimtes, digitale informatiespecialisten?

3) de hogeschool Inholland is te vergelijken met de Open Universiteit? Ik heb geloof ik een recente ontwikkeling in het Nederlandse hoger onderwijs gemist.

4) er zijn inderdaad voorbeelden in de Verenigde Staten van hoger onderwijs bibliotheken die ‘volledig digitaal’ zijn gegaan (hetgeen volgens mij iets anders is dan een bibliotheek te ‘digitaliseren’). De Amerikaanse onderwijsmarkt is echter wat betreft de digitale beschikbaarheid van onderwijsmateriaal niet te vergelijken met de Nederlandse. En het zijn tot nu toe uitzonderingen; van een trend is nog geen sprake.

5) terecht wijst @AnnekeDirkx in haar reactie op de problematische situatie rond e-books. In de consumentenmarkt zijn die al redelijk uitgekristalliseerd, maar in de onderwijsmarkt nog lang niet. Als bibliotheken (of dat nu hoger onderwijs of openbare zijn) op dit moment ergens tegenaan lopen zijn dat alle beperkingen die ons door uitgeverijen worden opgelegd bij het beschikbaar stellen van e-books. Dat zijn geen problemen die opeens als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen.

Wedje afsluiten? Ook in 2016 zal Inholland nog over een fysieke bibliotheek beschikken.

En ik ben uiteraard zeer benieuwd naar het onderzoek (het rapport) waarop deze majeure beslissing is gebaseerd. Zou Inholland die met de wereld van de hoger onderwijs bibliotheken willen delen?

Effe zeuren hoor…

In het nieuwste nummer van De Academische Boekengids staat een recensie van enkele recente publicaties over leescultuur in de Middeleeuwen. De eerste alinea van de recensie begint als volgt:

Umberto Eco leest tijdens zijn vakantie Dostojevski’s Oorlog en vrede het liefst als lijvig boek, maar steeds meer moderne lezers geven de voorkeur aan het handzamere formaat van de e-reader. E-books winnen zo snel aan populariteit dat onlangs in een weblog op de site van NRC Handelsblad de begrafenis van het gedrukte boek triomfantelijk aangekondigd werd, terwijl anderen zich met Nicholas Carr zorgen maken over de vervlakking en versnippering van onze kennis door internet en Google. Hoewel het op papier gedrukte boek nog steeds niet is verdwenen, heeft de komst van de nieuwe media een onmiskenbare verandering in onze leesgewoontes veroorzaakt.

Ik weet niet wat de bedoeling van de auteurs met deze opening is. ‘Boekenlezers’ zijn ouderwetse lezers? Die begrafenis van het gedrukte boek? Dat was al weer bijna een jaar geleden. E-readers? Die zijn toch ook al weer op de schroothoop van de geschiedenis bijgezet! En ze lijken het bijna wel jammer te vinden dat het op papier gedrukte boek nog steeds niet verdwenen is. Domme lezers van gedrukte boeken! Jullie zouden toch beter moeten weten, net als Margriet Hoogvliet en Mart van Duijn!

Irritant begint het wel te worden. Steeds maar weer die aankondigingen van:

• het einde van het gedrukte boek
• het einde van de (traditionele of wetenschappelijke) bibliotheek
• het einde van de catalogus.

En waarom? Moeten we om de waarde van het nieuwe te er- en onderkennen het oude dood verklaren? Blijkbaar geldt dat ook voor die good old catalogus. Volgende week moet ik over de toekomst daarvan op een interne kennisdeelmiddag iets vertellen. Ik hou me aanbevolen voor suggesties: crowdsourcing the defence of the catalogue!

Weekendvitaminen #46

Op het nachtkastje

• Kathleen Fitzpatrick, ‘Openness, value, and scholarly societies. The Modern Language Association model’, College & Research Libraries (December 2012)
• David J. Solomon, ‘Digital distribution of academic journals and its impact on scholarly communication: Looking back after 20 years’, Research in Open Access 
• JISC Inform, Issue 35 (Winter 2012)
• Lorcan Dempsey, ‘Thirteen Ways of Looking at Libraries, Discovery, and the Catalog: Scale, Workflow, Attention’, Educause Review (November/December 2012)

Beeld van de week

Fraaie animatie over het gebruik van HathiTrust gedurende 24 uur. Opvallend: vanuit Australië wordt de database (nog) nauwelijks geraadpleegd.

En: NVB wordt KNVI. De leden hebben gesproken:

Weekendvitaminen #36

Op het nachtkastje

• R. David Lankes, Libraries are Obsolete (OLA Quarterly, Summer 2012)
• ECAR Study of Undergraduate Students and Information Technology, 2012. Een van de key findings: “Academic success is underpinned by e-mail, face-to-face interaction, and using the course/learning management system.”
• Alma Swan, Sustainability of Open Access Services (Knowledge Exchange)
• Rick Anderson, (Re)Defining the Library, Part 1 and Part 2 (Scholarly Kitchen blog)
• Alberto Pepe & Michael J. Kurtz, A measure of total research impact independent of time and discipline (arXiv)
• Zorgvuldig en integer omgaan met wetenschappelijke onderzoeksgegevens (Commissie-Schuyt, KNAW). Één citaat: “De commissie meent dat in de bacheloropleiding de voor het wetenschappelijk onderzoek vanzelfsprekende zorgvuldigheid en integriteit met de paplepel moeten worden ingegoten bij elke gelegenheid die zich voordoet: bibliotheekcursussen: omgaan met bronnen en bronvermelding (wat is plagiaat?)”

Beeld van de week

Uit de nieuwste Trends in Beeld van het Ministerie van OCW. De geesteswetenschappers doen weer eens niet mee. Die citeren elkaar nu eenmaal niet. ;-(

*bloos*

Terug van vakantie, en dus de draad weer op zien te pakken. Maar waar te beginnen? M’n feedreader (zie voor het belang daarvan deze post van Raymond Snijders) heb ik nog niet kunnen ‘legen’, dus welk onderwerp als eerste aan te pakken? Gelukkig heb je dan een aantal collega’s die je de weg wijzen: dank Anneke, Hubert, Wouter en Edwin!

Vorige week publiceerde OCLC namelijk de uitslag van een enquête onder Nederlandse bibliothecarissen onder de titel Bibliotheken in Nederland. Prioriteiten & Perspectieven in Vogelvlucht. Het is een rapportje van 4 pagina’s waarvan m.n. de laatste pagina voor mij een aantal verrassingen bevatte. Daar wordt weergegeven hoe de respondenten op de hoogte blijven van ontwikkelingen in ons vak en, zoals ook al uit eerder onderzoek is gebleken, ook bij informatiespecialisten spelen sociale media daarin nog steeds maar een bescheiden rol: 37% van de respondenten leest blogs om bij te blijven en 31% gebruikt Twitter om op de hoogte te blijven van trends.

De verrassing zit ‘m natuurlijk in de vermelding van Zeemanspraat in de top-3 van de blogs en, nog verrassender voor mij althans, het feit dat ik tot de drie meest gevolgde twitteraars in bibliotheekland zou behoren.

Nu weet ik ook wel, het is ‘maar’ de mening van 152 collega’s. Maar toch. Zoals (bijna) iedere blogger/twitteraar vraag ik me regelmatig af, en zeker na een lange vakantie, ’moet ik hiermee wel doorgaan?’ De uitslag van deze enquête is in ieder geval voor een tijdje weer voldoende om dat soort twijfels ver weg te stoppen. Dus, collega’s in den lande: hartelijk dank voor deze steun in de rug. En ik weet: adel verplicht!

P.S. OCLC heeft soortgelijke enquêtes ook uitgevoerd in de Verenigde Staten,Groot-Brittannië en Duitsland. Het is aardig de resultaten daarvan naast elkaar te leggen.

Google kan tellen!

Bovenstaande tabel komt uit het laatste rapport van OCLC Research over de mogelijkheden het bewaarbeleid voor boeken in Noord-Amerika op een regionale schaal te organiseren. Mij gaat het om het getal 128.1 (miljoen) in deze tabel. Dat is namelijk het getal waarmee OCLC-onderzoekers op dit moment werken als het aantal unieke gedrukte boeken in de wereldwijde collectie, op basis van de grootste beschikbare catalogus, WorldCat. Zij houden uiteraard, als goede onderzoekers, daarbij een aantal slagen om de arm, zoals:

An important caveat to note in regard to table 1, as well as other results presented in this report, is that they reflect institutional collections as they are cataloged and represented in WorldCat. The accuracy of holdings data in WorldCat may be lessened by the presence of duplicate records, cataloging errors, incomplete registration of collections, and other sources of inconsistency.

Maar toch. Die 128.1 miljoen ligt nog geen 2 miljoen van de 129.8 miljoen waarmee Google twee jaar geleden naar buiten kwam. Dat is dus blijkbaar toch de orde van grootte waar we aan moeten denken voor de omvang van het gedrukte boeken-universum.

Vervolgens leidt bovenstaande tabel tot nog wat andere sommetjes. Van die 128 miljoen verschillende boeken zijn er gemiddeld per titel wereldwijd 10 exemplaren in bibliotheken beschikbaar; gemiddeld, want dat kan natuurlijk variëren van één uniek exemplaar tot (tien)duizenden exemplaren. En van die 128 miljoen verschillende boeken (lees: titels) zijn er ‘slechts’ 41 miljoen beschikbaar in Amerikaanse bibliotheken, zeg een/derde. Qua holdings ligt dat heel anders. Dan nemen die Amerikaanse bibliotheken met 840 miljoen exemplaren van de 1.238 miljoen geregistreerde opeens twee/derde van het wereldwijde boekenbezit voor hun rekening. Stel nu dat Google inderdaad inmiddels zo’n 20 miljoen titels, voornamelijk van die Amerikaanse bibliotheken, heeft gedigitaliseerd, dan is dat (opnieuw ‘slechts’) een/zesde van de opdracht waarvoor ze zich stelden toen ze besloten alle gedrukte informatie te digitaliseren. Het moment dat “alles” gedigitaliseerd is en dat alle gedrukte informatie in digitale vorm te raadplegen is ligt dus echt nog wel even een flink aantal jaren voor ons. David Bell verwacht, in een heel lezenswaardig artikel, dat The Bookless Library over zo’n twintig jaar een realiteit zal zijn. Om dat doel te realiseren zal Google echter nog flink aan moeten poten en moeten in ieder geval de huidige juridische problemen rond het digitaliseren van auteursrechtelijk beschermde werken overwonnen worden.

Weekendvitaminen #34

Op het nachtkastje

• Brian Mathews, Think Like A Startup: a white paper to inspire library entrepreneurialism (April 2012)
• Insights, the UKSG journal (meerdere artikelen)
• Going for Gold? The costs and benefits of Gold Open Access for UK research institutions: further economic modelling (JISC)
• Liz Lyon, The Informatics Transform: Re-Engineering Libraries for the Data Decade, in: International Journal of Digital Curation, Vol. 7 Issue 1 (2012)
• From Print to Digital: Emerging Models for Institutional E-textbook Adoption (June 2012)
• A Technical Review of Open Access Repository Registries (JISC). Over OpenDOAR en ROAR en een mogelijk alternatief.
• David Shumaker, A Bibliography of Embedded Librarianship

Beeld van de week

Ik had natuurlijk al lang moeten weten dat het bestond, het nieuwe publiceren.

En als fervente blogger kan ik me hier natuurlijk geheel in vinden:

De meerwaarde van blogging
Temidden van de als paddestoelen uit de grond geschoten online sociale media en online sociale netwerken vormt bloggen een onmisbare schakel. Blogs zijn een link tussen aan de ene kant onderzoeksverslagen, rapporten en artikelen, en aan de andere kant Twitter-berichten, Facebook- en LinkedIn-updates waarmee naar de blogposts verwezen wordt.

Met dank aan Rob le Pair en wetenschapper2.0

Weekendvitaminen #25

Op het nachtkastje

• Game Changers in Education.  Education and Information Technologies. Een nieuw e-book van EDUCAUSE onder redactie van Diana Oblinger.
• Lasting Impact: Sustainability of Disciplinary Repositories. Een nieuw rapport van Ricky Erway van OCLC Research.
• De 2012 Library Design Showcase, een supplement van American Libraries.
• Open Access and the Future of Academic Scholarship, Barbara Fister in het mei-nummer van Library Issues.

Beeld van de week

Nog twee dagen bij onze Bijzondere Collecties:

maar de volgende staat al weer op stapel: vanaf a.s. woensdag 16 mei in het naastliggende Allard Pierson Museum:

Weekendvitaminen #20

Op het nachtkastje

Nog steeds afgeladen vol. Waarmee?

• Interim Report of the Research Support Services for Scholars Chemistry Project
• The Decline and Fall of the Library Empire (door Steve Coffman; niet voor bibliotheekpessimisten)
• Are Books becoming Extinct in Libraries? (helaas, achter betaalmuur)
• Google Digital Humanities Awards Recipient Interviews Report

Beeld van de week

Bron: The Atlantic