Afko #10: NBO

In het laatste nummer van de Informatie Professional staat een bijdrage van John Mackenzie Owen, een bewerking van een lezing die hij vorig najaar in Deventer verzorgde. De bijdrage is een pleidooi voor een NBO, één (digitale) Nederlandse Bibliotheek voor het Onderwijs (van vwo en mbo tot hbo en wo) in plaats van het huidige gefragmenteerde landschap. Dat is in de huidige omstandigheden niet alleen noodzakelijk, maar ook wenselijk. Een gecentraliseerde digitale bibliotheekvoorziening die op lokaal niveau in tot studiecentra omgebouwde ‘traditionele’ bibliotheken overal toegankelijk is. Die traditionele, papieren bibliotheek is inmiddels overbodig. De student van tegenwoordig wil een prettige warme ruimte met pc’s, draadloos netwerk en goede catering; de rest is irrelevant.

Ondanks de pittige uitspraken van Mackenzie Owen en zijn verstrekkende voorstellen is er door de bibliotheekwereld nog maar weinig aandacht aan besteed (uitzondering Leen Liefsoens). Hier dus maar wat gedachten die bij mij opkwamen.

Het voorstel voor een NBO is al weer een paar stappen verder dan de Digitale Wetenschappelijke Bibliotheek Nederland die Mackenzie Owen drie jaar geleden voorstelde. Een verklaring daarvoor kan ik in zijn bijdrage niet terugvinden. Zit het hele Nederlandse onderwijs, van vwo tot wo, op één gecentraliseerde digitale bibliotheekvoorziening te wachten? Doen we middelbare scholieren een plezier met toegang tot de artikelen uit Science Direct? Ik denk dat dit idee toch teveel vanuit de technische mogelijkheden en te weinig vanuit de daadwerkelijke behoeftes van de verschillende gebruikersgroepen van zo’n NBO is bedacht.

Bibliotheken, zeker de hogeschool- en universiteitsbibliotheken die Mackenzie Owen in zijn NBO wil zien opgaan, functioneren niet in een vacuum, maar zijn ondersteunende diensten voor de onderwijsinstellingen waarvan ze onderdeel uitmaken. Die onderwijsinstellingen komen nationaal en internationaal steeds meer in een concurrentiepositie ten opzichte van elkaar te staan, waarbij de lokaal beschikbare faciliteiten een van de punten vormen waarop geconcurreerd wordt. Één NBO zou prima passen bij één NIHMVO, maar stuit in de huidige constellatie al snel op de grenzen van samenwerking. (NIHMVO = Nederlands Instituut voor Hoger, Middelbaar en Voortgezet Onderwijs)

Zijn studenten, docenten en onderzoekers gebaat bij eenheidsworst (een van de illustraties bij Mackenzie Owens artikel is niet voor niets een worstmachine) of juist bij maatwerk? In alle gebruikersonderzoeken die ik onder ogen krijg wordt steeds de nadruk gelegd op diensten en dienstverlening die toegesneden zijn op de specifieke behoeftes vanuit afzonderlijke disciplines. Dat hoeft niet op gespannen voet te staan met een NBO, maar ik weet wel uit eigen ervaring dat het binnen één instelling voor hoger onderwijs al niet eenvoudig is niet alleen maar te vervallen in one-size-fits-all, laat staan in een gecentraliseerde bibliotheekvoorziening voor de gehele onderwijswereld. (trouwens, wie gaat daar de regie voeren?)

Misschien is het slechts bedoeld om enigszins provocatief te zijn, maar laat ik er toch maar op reageren. Op verschillende punten in zijn bijdrage rekent Mackenzie Owen af met de papieren bibliotheek. Kennisdeling in het hoger onderwijs vindt “anno 2011 bijna geheel en bijna probleemloos via het web” plaats. In de huidige universiteitsbibliotheken staat “een enorme collectie waar gemiddeld genomen niemand ooit naar kijkt”.  En als afsluiter: “De rol van bibliotheken in kennisdeling wordt sterk belemmerd door het in stand houden van heel veel overbodigs.” Dat is allemaal iets, om niet te zeggen: veel, te kort door de bocht geformuleerd. Maar Mackenzie Owen zal dat vast als het ontkennen van de werkelijkheid en het vluchten in nostalgie, hoop, hartstocht en verwachtingen aan mijn kant karakteriseren.

Vorige aflevering: HNS

About these ads

4 comments so far

  1. harrie knippenberg on

    Ben het helemaal eens met wat je zegt over de papieren bibliotheek. Maar ik zie ook wel dat bibliotheken heel veel hetzelfde doen op heel veel verschillende plaatsen. Van aanbieden informatieomgeving voor onderzoekers en studenten (bijv. discovery) tot instructies.

  2. dick vestdijk on

    interessante reactie op de opinie van Mackenzie Owen. In gebruikersonderzoeken komt inderdaad niet naar voren dat men 1 grote Nederlandse dan wel Europese digitale biblitoheek wil. Er moet wat te diversificeren blijven. Maar rucksichtlose marktwerking waarbij alle HO instellingen elkaar de tent uitvechten is ook niet slim. De truuc voor bibliotheken is om een aantal zaken goed te doen en die op verschillende plekken aan te bieden,.. dat is iets anders dan “heel veel hetzelfde doen op heel veel verschillende plaatsen”.

  3. zeemanspraat on

    in de nieuwe Informatie Professional vier reacties uit de wereld van de universiteits- en hogeschoolbibliotheken.

  4. [...] Afko #10: NBO Nederlandse Bibliotheek voor het Onderwijs (Zeemanspraat) ‘In het laatste nummer van de Informatie Professional staat een bijdrage van John Mackenzie Owen, een bewerking van een lezing die hij vorig najaar in Deventer verzorgde. De bijdrage is een pleidooi voor een NBO, één (digitale) Nederlandse Bibliotheek voor het Onderwijs (van vwo en mbo tot hbo en wo) in plaats van het huidige gefragmenteerde landschap. Dat is in de huidige omstandigheden niet alleen noodzakelijk, maar ook wenselijk. Een gecentraliseerde digitale bibliotheekvoorziening die op lokaal niveau in tot studiecentra omgebouwde ‘traditionele’ bibliotheken overal toegankelijk is. Die traditionele, papieren bibliotheek is inmiddels overbodig. De student van tegenwoordig wil een prettige warme ruimte met pc’s, draadloos netwerk en goede catering; de rest is irrelevant’. Zie reactie van Leen Liefsoens De overbodige bibliotheek en in het mei nummer reacties van Verhagen, Bosman, Goris en Companjen [...]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 47 andere volgers

%d bloggers like this: